For the purpose of training manpower in line with the needs of the nation and the country under a system of contemporary education and training principles, universities comprising several units, having public legal personality and scientific autonomy, shall be established by the State by law, to carry out education and training at various levels based on secondary education, to conduct scientific research, publication and consultancy, and to serve the country and humanity.
Institutions of higher education, under the supervision and control of the State, may be established by foundations in accordance with the procedures and principles set forth by law, provided that they do not pursue profit.
The law shall provide for a balanced geographical distribution of universities throughout the country.
Universities, members of the teaching staff and their assistants may freely engage in all kinds of scientific research and publication. However, this power shall not include the liberty to engage in activities against the existence and independence of the State and the integrity and indivisibility of the nation and the country.
Universities and units attached to them are under the supervision and control of the State, and their security services shall be provided by the State.
In accordance with the procedures and principles prescribed by law, rectors shall be selected and appointed by the President of the Republic, and deans by the Council of Higher Education.
The administrative and supervisory organs of universities and the teaching staff shall not for any reason whatsoever be removed from their duties by authorities other than the Council of Higher Education or the competent organs of the universities.
The budgets drawn up by universities shall, after being examined and approved by the Council of Higher Education, be submitted to the Ministry of National Education, and shall be put into effect and audited after being processed in conformity with the principles applicable to the central government budget.
The establishment and organs of institutions of higher education, their functioning and the election of such organs, their duties, powers and responsibilities, the procedures for the exercise by the State of its right of supervision and control over universities, the duties, titles, appointment, promotion and retirement of the teaching staff, the training of teaching staff, the relations of universities and teaching staff with public institutions and other organisations, the levels and duration of education, admission to higher education, attendance and fees to be charged, principles relating to the assistance to be provided by the State, disciplinary and penal matters, financial affairs, personnel rights, the conditions to be observed by the teaching staff, the assignment of teaching staff in accordance with inter-university needs, the conduct of education and training in freedom and with guarantees and in accordance with the requirements of contemporary science and technology, and the use of financial resources provided by the State to the Council of Higher Education and to universities shall be regulated by law.
Institutions of higher education established by foundations shall be subject to the provisions set forth in the Constitution for institutions of higher education established by the State, with regard to academic activities, recruitment of teaching staff and security, except for financial and administrative matters.
Original Turkish text
MADDE 130 · 1. Yükseköğretim kurumları
Çağdaş eğitim-öğretim esaslarına dayanan bir düzen içinde milletin ve ülkenin ihtiyaçlarına uygun insan gücü yetiştirmek amacı ile; ortaöğretime dayalı çeşitli düzeylerde eğitim-öğretim, bilimsel araştırma, yayın ve danışmanlık yapmak, ülkeye ve insanlığa hizmet etmek üzere çeşitli birimlerden oluşan kamu tüzelkişiliğine ve bilimsel özerkliğe sahip üniversiteler Devlet tarafından kanunla kurulur.
Kanunda gösterilen usul ve esaslara göre, kazanç amacına yönelik olmamak şartı ile vakıflar tarafından, Devletin gözetim ve denetimine tabi yükseköğretim kurumları kurulabilir.
Kanun, üniversitelerin ülke sathına dengeli bir biçimde yayılmasını gözetir.
Üniversiteler ile öğretim üyeleri ve yardımcıları serbestçe her türlü bilimsel araştırma ve yayında bulunabilirler. Ancak, bu yetki, Devletin varlığı ve bağımsızlığı ve milletin ve ülkenin bütünlüğü ve bölünmezliği aleyhinde faaliyette bulunma serbestliği vermez.
Üniversiteler ve bunlara bağlı birimler, Devletin gözetimi ve denetimi altında olup, güvenlik hizmetleri Devletçe sağlanır.
Kanunun belirlediği usul ve esaslara göre; rektörler Cumhurbaşkanınca, dekanlar ise Yükseköğretim Kurulunca seçilir ve atanır.
Üniversite yönetim ve denetim organları ile öğretim elemanları; Yükseköğretim Kurulunun veya üniversitelerin yetkili organlarının dışında kalan makamlarca her ne suretle olursa olsun görevlerinden uzaklaştırılamazlar.
Üniversitelerin hazırladığı bütçeler; Yükseköğretim Kurulunca tetkik ve onaylandıktan sonra Milli Eğitim Bakanlığına sunulur ve merkezi yönetim bütçesinin bağlı olduğu esaslara uygun olarak işleme tabi tutularak yürürlüğe konulur ve denetlenir.
Yükseköğretim kurumlarının kuruluş ve organları ile işleyişleri ve bunların seçimleri, görev, yetki ve sorumlulukları üniversiteler üzerinde Devletin gözetim ve denetim hakkını kullanma usulleri, öğretim elemanlarının görevleri, unvanları, atama, yükselme ve emeklilikleri, öğretim elemanı yetiştirme, üniversitelerin ve öğretim elemanlarının kamu kuruluşları ve diğer kurumlar ile ilişkileri, öğretim düzeyleri ve süreleri, yükseköğretime giriş, devam ve alınacak harçlar, Devletin yapacağı yardımlar ile ilgili ilkeler, disiplin ve ceza işleri, mali işler, özlük hakları, öğretim elemanlarının uyacakları koşullar, üniversitelerarası ihtiyaçlara göre öğretim elemanlarının görevlendirilmesi, öğrenimin ve öğretimin hürriyet ve teminat içinde ve çağdaş bilim ve teknoloji gereklerine göre yürütülmesi, Yükseköğretim kuruluna ve üniversitelere Devletin sağladığı mali kaynakların kullanılması kanunla düzenlenir.
Vakıflar tarafından kurulan yükseköğretim kurumları, mali ve idari konuları dışındaki akademik çalışmaları, öğretim elemanlarının sağlanması ve güvenlik yönlerinden, Devlet eliyle kurulan yükseköğretim kurumları için Anayasada belirtilen hükümlere tabidir.