القانون التركي بالعربيةتركيا
قانون أصول المحاكمات المدنية

المادة 382: أعمال القضاء غير النزاعي

القسم التاسع: القضاء غير النزاعي

(1) القضاء غير النزاعي (الولائي) هو تطبيق المحاكم للقانون على الأعمال الداخلة في نطاق هذا القضاء وفقاً لمعيار واحد أو أكثر من المعايير الثلاثة الآتية:

a) الحالات التي لا يوجد فيها نزاع بين ذوي الشأن.

b) الحالات التي لا يكون فيها لذوي الشأن أي حق يمكن التمسك به.

c) الحالات التي يتحرك فيها القاضي من تلقاء نفسه.

(2) تُعَدّ الأعمال الآتية من أعمال القضاء غير النزاعي:

a) أعمال القضاء غير النزاعي في قانون الأشخاص:

1) الترشيد (إعلان بلوغ سن الرشد).

2) تغيير الاسم واللقب.

3) إثبات أن الشخص الذي قُيِّد متوفى في سجل النفوس بسبب قرينة الوفاة (بأمر من الرئيس الإداري المدني للمكان المعني) على قيد الحياة.

4) الحكم بالغيبة.

5) تصحيح القيد في سجل الأحوال الشخصية.

b) أعمال القضاء غير النزاعي في قانون الأسرة:

1) الإذن بزواج من لم يبلغوا بعد سن الزواج.

2) فسخ الزواج بسبب الغيبة.

3) الاعتراض على قرار موظف عقد الزواج برفض طلب الزواج.

4) إلغاء القاضي لمدة الانتظار في الزواج مجدداً.

5) دعوة الزوج التارك إلى المسكن المشترك.

6) تخويل أحد الزوجين صلاحية تمثيل الاتحاد الزوجي منفرداً.

7) طلب تدخل القاضي في الحالات التي يتعذر فيها الحصول على رضا الزوج الآخر بشأن التصرفات المتعلقة بمسكن الأسرة.

8) تحويل النظام المالي القائم إلى نظام انفصال الأموال بناءً على طلب أحد الزوجين أو الدائنين، والعودة من نظام انفصال الأموال إلى النظام السابق عند زوال الأسباب.

9) الفصل، في حالة الطلاق أو إبطال الزواج في ظل نظام انفصال الأموال التشاركي، في أيٍّ من الزوجين يستمر في استعمال مسكن الأسرة وأثاث المنزل.

10) تخويل الزوج الباقي على قيد الحياة حق الملكية أو حق الانتفاع على مسكن الأسرة وعلى أثاث المنزل.

11) الإذن لأحد الزوجين برفض الميراث في نظام الأموال المشتركة.

12) منح الوالدين الإذن بإنفاق جزء من أموال الطفل على نفقته وتعليمه.

13) نزع الولاية، ونقل الولاية من أحد الزوجين إلى الآخر، وإعادة الولاية المنزوعة.

14) تدخل القاضي في إدارة أموال الطفل ونقل إدارة أموال الطفل إلى قيِّم.

15) تقديم الزوج الذي تبقى الولاية له عند انتهاء الزواج قائمةَ جرد بأموال الطفل إلى القاضي.

16) الإذن بتأسيس الموطن العائلي (البيت العائلي)، وتبليغ التأسيس وإعلانه، والإذن بشطب الشرح المدون في السجل العقاري في حالة إلغائه، ومنح استثناء مؤقت من شرط استعمال العقار من قبل المالك نفسه أو أسرته.

17) التدابير التي يقررها قاضي محكمة الأسرة وفقاً لقانون حماية الأسرة رقم 4320 المؤرخ 14/1/1998.

18) اتخاذ قاضي الأطفال قرارات بتدابير حمائية وداعمة بشأن الأطفال بناءً على طلب أم الطفل أو أبيه أو وصيه أو الشخص المسؤول عن رعايته والإشراف عليه أو مؤسسة الخدمات الاجتماعية وحماية الأطفال أو المدعي العام للجمهورية، أو من تلقاء نفسه.

19) أعمال الوصاية.

c) أعمال القضاء غير النزاعي في قانون الميراث:

1) تنظيم الوصية الرسمية من قبل قاضي الصلح؛ وحفظ الوصية المكتوبة بخط اليد لدى قاضي الصلح؛ وإيداع محضر الوصية الشفوية لدى محكمة الصلح أو محكمة الدرجة الأولى.

2) إبلاغ منفذ الوصية بمهمته.

3) الإذن لمنفذ الوصية بالتصرف في أموال التركة.

4) تسليم حصة الغائب من الميراث إلى ورثة الغائب.

5) اتخاذ التدابير لحفظ أموال التركة وضمان وصولها إلى أصحاب الحقوق.

6) إصدار شهادة الوراثة (حصر الإرث).

7) إبلاغ الورثة بانتهاء عملية جرد التركة، وإثبات إعلان رفض الميراث وتسجيله؛ وإبلاغ الورثة الذين يلون رافض الميراث برفضه الميراث؛ وتمديد مدة رفض الميراث.

8) تنظيم الجرد الرسمي للتركة.

9) قرار قاضي الصلح بتخصيص الأشياء ذات الخصائص المميزة لأحد الورثة أو ببيعها.

ç) أعمال القضاء غير النزاعي في قانون الأموال العينية:

1) إجراء التصحيحات على العقار التي لا تؤدي إلى نشوء أطراف ولا إلى الإخلال بالحقوق.

2) تعيين قيِّم للدائن في الرهن العقاري.

d) أعمال القضاء غير النزاعي في قانون الالتزامات:

1) تسليم الممثل الذي انتهت صلاحيته سندَ التمثيل إلى المحكمة.

2) منح المدين مدة للوفاء أو لتقديم الضمان.

3) تحديد مكان الإيداع أو بيع الأشياء التي لا يمكن إيداعها.

4) إيداع الدين المتنازع على دائنه لدى المحكمة.

5) فحص الحيوان المعيب من قبل خبير.

6) إثبات العيب في البيوع عن بُعد أو الإذن ببيع المال المعيب.

7) تعيين المحكمة، في عقد العمل الذي ينص على منح العامل حصة من الأرباح، شخصاً لفحص حسابات صاحب العمل.

8) تكليف خبير، في عقد المقاولة، بإثبات ما إذا كان العمل معيباً أم لا.

9) إثبات الضرر اللاحق بالأشياء المرسلة إلى الوكيل بالعمولة لبيعها.

10) الإذن ببيع المال الموجود في يد الوكيل بالعمولة بالمزاد العلني.

e) أعمال القضاء غير النزاعي في القانون التجاري:

1) إصدار وثيقة في حالة ضياع الدفاتر التجارية.

2) بيع المال الذي تسلمه الوكيل التجاري لحساب موكله وفقاً لقانون الالتزامات.

3) تعيين مصفٍّ في تصفية شركة التضامن.

4) تعيين خبير لفحص حسابات الشركة بناءً على طلب الشريك الموصي.

5) الحصول على تقرير خبير وإذن المحكمة في الشركة المساهمة عند تقديم الحصص العينية في رأس المال، وعند الاستحواذ على منشأة بمبلغ يتجاوز عُشر رأس المال خلال سنتين من التسجيل، وعند تخفيض رأس المال.

6) إبطال الأوراق التجارية (الأوراق ذات القيمة).

7) إثبات الضرر والنقص في البضائع في نقل البضائع؛ والقرار ببيعها وفقاً لأحكام قانون الالتزامات في حالة تعذر تسليمها؛ وفحص البضائع المرسلة بواسطة المحكمة.

8) تعيين قيِّم في رهن السفينة في الحالات التي يتعذر فيها العثور على المالك.

9) تنظيم التقرير البحري (الاحتجاج البحري).

10) تحديد المحكمة ليوم إبحار السفينة في عقد نقل البضائع المتفرقة.

11) تكليف خبير، في عقد إيجار السفينة (عقد النولون)، بإثبات حالة البضائع ووضعها ومقاسها وعددها ووزنها في ميناء التفريغ.

12) تعيين مسوِّي الخسارات في الخسارات البحرية المشتركة وتصديق المحكمة على التسوية.

13) تعيين خبير لتحديد الضرر ونطاقه في التأمين ضد المخاطر البحرية.

14) تعيين خبير لتقييم الحصص العينية في رأس المال في التعاونيات.

f) أعمال القضاء غير النزاعي في قانون التنفيذ والإفلاس:

1) قرار محكمة التنفيذ بفك الرهن بعد إيداع مبلغ الدين لدى دائرة التنفيذ، في حالة غيبة الدائن في الدين المضمون برهن أو امتناعه عن استيفاء الدين.

2) الإفلاس المباشر.

3) إلغاء الإفلاس.

4) القرار بإقفال الإفلاس.

5) وقف المحكمة تصفية التركة المرفوضة بناءً على طلب أحد الورثة قبول الميراث.

6) منح مهلة الصلح الواقي (الكونكورداتو) وتعيين المفوض.

7) تصديق الصلح الواقي.

8) إعلان المشروع وتعيين مدقق الفترة الانتقالية في إعادة هيكلة شركات الأموال والتعاونيات عن طريق التسوية.

9) منح مهلة، في الظروف الاستثنائية، للمدين العاجز عن الوفاء بديونه دون خطأ منه.

g) أعمال القضاء غير النزاعي في القوانين المختلفة:

1) ختم مواضع اتصال صفحات سجلات النفوس من قبل محكمة الدرجة الأولى المدنية.

2) تحليف الكتّاب العدل اليمين أمام المحكمة عند مباشرتهم مهامهم.

3) تصديق المحكمة على النسخ التي تؤخذ من أوراق الكاتب العدل ودفاتره لإرسالها إلى مكان آخر.

4) الحالات الأخرى التي يوجب فيها القانون على الموظفين العموميين أداء اليمين أمام المحكمة.

النص التركي الأصلي

MADDE 382 · Çekişmesiz yargı işleri

(1) Çekişmesiz yargı, hukukun, mahkemelerce, aşağıdaki üç ölçütten birine veya birkaçına göre bu yargıya giren işlere uygulanmasıdır:

a) İlgililer arasında uyuşmazlık olmayan hâller.

b) İlgililerin, ileri sürülebileceği herhangi bir hakkının bulunmadığı hâller.

c) Hâkimin resen harekete geçtiği hâller.

(2) Aşağıdaki işler çekişmesiz yargı işlerinden sayılır:

a) Kişiler hukukundaki çekişmesiz yargı işleri:

1) Ergin kılınma.

2) Ad ve soyadın değiştirilmesi.

3) Ölüm karinesi sebebiyle (ilgili yerin mülkî amirinin emriyle) nüfus kütüğüne ölü kaydı düşülen kişinin sağ olduğunun tespiti.

4) Gaiplik kararı.

5) Kişisel durum sicilindeki kaydın düzeltilmesi.

b) Aile hukukundaki çekişmesiz yargı işleri:

1) Henüz evlenme yaşında olmayanların evlenmesine izin verme.

2) Gaiplik nedeniyle evliliğin feshi.

3) Evlendirme memurunun, evlenme başvurusunu ret kararına karşı yapılan itiraz.

4) Yeniden evlenmede bekleme süresinin hâkim tarafından kaldırılması.

5) Terk eden eşin ortak konuta davet edilmesi.

6) Eşlerden birinin, evlilik birliğini tek başına temsil etmek konusunda yetkili kılınması.

7) Aile konutu ile ilgili işlemler için diğer eşin rızasının sağlanamadığı hâllerde hâkimin müdahalesinin istenmesi.

8) Mevcut mal rejiminin eşlerden birinin veya alacaklıların talebiyle mal ayrılığına dönüştürülmesi ve sebeplerin ortadan kalkması hâlinde mal ayrılığından eski rejime geri dönülmesi.

9) Paylaşmalı mal ayrılığında boşanma veya evliliğin iptali hâlinde, aile konutu ve ev eşyasını hangi eşin kullanmaya devam edeceği hakkında karar verilmesi.

10) Sağ kalan eşe aile konutu üzerinde ve ev eşyası üzerinde mülkiyet veya intifa hakkı tanınması.

11) Mal ortaklığında eşlerden birinin mirası reddine izin verilmesi.

12) Ana babaya çocuğun mallarından bir kısmını çocuğun bakım ve eğitimi için sarf etme izninin verilmesi.

13) Velayetin kaldırılması, velayetin eşlerden birinden alınarak diğerine verilmesi ve kaldırılan velayetin geri verilmesi.

14) Hâkimin çocuğun mallarının yönetimine müdahale etmesi ve çocuğun mallarının yönetiminin kayyıma devri.

15) Evlilik sona erince velayet kendisinde kalan eşin, hâkime çocuğun malları hakkında defter sunması.

16) Aile yurdunun kurulmasına izin verilmesi, kuruluşun tebliğ ve ilanı, kapatılması hâlinde tapu sicilindeki şerhin silinmesine izin verilmesi, taşınmazın bizzat malik veya ailesi tarafından kullanılması şartına geçici olarak istisna tanınması.

17) 14/1/1998 tarihli ve 4320 sayılı Ailenin Korunmasına Dair Kanuna göre aile mahkemesi hâkimi tarafından karar verilecek tedbirler.

18) Çocuk hâkimi tarafından, çocuğun anası, babası, vasisi, bakım ve gözetiminden sorumlu kimse, Sosyal Hizmetler ve Çocuk Esirgeme Kurumu ve Cumhuriyet savcısının istemi üzerine veya resen çocuklar hakkında koruyucu ve destekleyici tedbir kararı alınması.

19) Vesayet işleri.

c) Miras hukukundaki çekişmesiz yargı işleri:

1) Sulh hâkimi tarafından resmî vasiyetname düzenlenmesi; el yazısı ile vasiyetnamenin sulh hâkimi tarafından saklanması; sözlü vasiyetname tutanağının sulh veya asliye mahkemesine tevdiî.

2) Vasiyeti yerine getirme görevlisine görevinin bildirilmesi.

3) Vasiyeti yerine getirme görevlisinin tereke malları üzerinde tasarruf etmesine izin verilmesi.

4) Gaibin mirasçılarına, gaibe düşen miras payının teslim edilmesi.

5) Tereke mallarının korunması ve hak sahiplerine ulaşmasını sağlamak için önlem alınması.

6) Mirasçılık belgesi verilmesi.

7) Terekenin yazımı işleminin sona erdiğinin mirasçılara bildirilmesi, mirasın reddi beyanının tespiti ve tescili; mirasın reddinin, mirası reddeden kişiden sonra gelen mirasçılara bildirilmesi; mirasın reddi süresinin uzatılması.

8) Terekenin resmî defterinin tutulması.

9) Sulh hâkiminin özellikleri olan eşyanın mirasçılardan birine tahsis edilmesi veya satılmasına karar vermesi.

ç) Eşya hukukundaki çekişmesiz yargı işleri:

1) Taşınmaz üzerinde taraf oluşturulmasına ve hak ihlaline sebebiyet vermeyecek düzeltmelerin yapılması.

2) Taşınmaz rehninde alacaklı için kayyım tayini.

d) Borçlar hukukundaki çekişmesiz yargı işleri:

1) Yetkisi sona eren temsilcinin temsil belgesini mahkemeye teslimi.

2) Borçluya ifa veya teminat göstermesi için süre verilmesi.

3) Tevdi mahalli belirlenmesi veya tevdi edilemeyecek eşyanın satılması.

4) Alacaklısı ihtilaflı olan borcun mahkemeye tevdiî.

5) Ayıplı hayvanın bilirkişi tarafından muayenesi.

6) Mesafeli satımlarda ayıbın tespiti veya ayıplı malın satılmasına izin verilmesi.

7) İşçiye kârdan hisse verilmesini öngören iş sözleşmesinde, mahkemenin işverenin hesaplarını inceleyecek bir kişi tayin etmesi.

8) Eser sözleşmesinde eserin ayıplı olup olmadığının bilirkişiye tespit ettirilmesi.

9) Satılmak için komisyoncuya gönderilen eşyanın hasarının tespiti.

10) Komisyoncu elindeki malın açık artırma ile satışına izin verilmesi.

e) Ticaret hukukundaki çekişmesiz yargı işleri:

1) Ticari defterlerin zıyaı hâlinde belge verilmesi.

2) Acentenin müvekkili hesabına teslim aldığı malın Borçlar Kanununa göre satılması.

3) Kollektif şirketin tasfiyesinde tasfiye memuru tayini.

4) Komanditer ortağın talebiyle şirket hesaplarını incelemek için eksper tayini.

5) Anonim şirkette ayni sermaye konulması, tescilden itibaren iki yıl içinde sermayenin onda birini aşan tutarda işletme devralınması ve sermaye azaltılmasında bilirkişi raporu alınması ve mahkemenin izni.

6) Kıymetli evrakın iptali.

7) Eşya taşımada eşyanın hasar ve eksiğinin tespit edilmesi; teslim edilememesi hâlinde Borçlar Kanunu hükümlerine göre satılmasına karar verilmesi; gönderilen eşyanın mahkeme marifetiyle muayenesi.

8) Gemi ipoteğinde, malikin bulunamadığı hâllerde kayyım tayini.

9) Deniz raporu tanzimi.

10) Kırkambar sözleşmesinde geminin hareket gününün mahkeme tarafından tayini.

11) Navlun sözleşmesinde, boşaltma limanında malların hâl ve vaziyetinin, ölçü, sayı ve tartısının ekspere tespit ettirilmesi.

12) Müşterek avaryalarda dispeççi tayini ve dispecin mahkemece tasdiki.

13) Denizcilik rizikolarına karşı sigortalarda zararın ve kapsamının belirlenmesi için bilirkişi tayini.

14) Kooperatiflerde ayni sermayeye değer biçilmesi için bilirkişi tayini.

f) İcra ve iflas hukukundaki çekişmesiz yargı işleri:

1) İpotekli alacakta alacaklının gaipliği veya alacağı almaktan kaçınması hâlinde, borç tutarının icra dairesine tevdi edilmesi üzerine icra mahkemesi tarafından ipoteğin fekkine karar verilmesi.

2) Doğrudan doğruya iflas.

3) İflasın kaldırılması.

4) İflasın kapanmasına karar verilmesi.

5) Reddolunmuş mirasın tasfiyesinin, mirasçılardan birinin mirası kabul talebi üzerine mahkeme tarafından durdurulması.

6) Konkordato mühleti verilmesi ve komiserin atanması.

7) Konkordatonun tasdiki.

8) Sermaye şirketleri ve kooperatiflerin uzlaşma yoluyla yeniden yapılandırılmasında projenin ilanı ve ara dönem denetçisinin atanması.

9) Fevkalade hâllerde, kusuru olmaksızın borçlarını yerine getiremeyen borçluya mühlet verilmesi.

g) Çeşitli kanunlardaki çekişmesiz yargı işleri:

1) Nüfus kütüklerinin sayfa birleşim yerlerinin asliye hukuk mahkemesince mühürlenmesi.

2) Noterlerin göreve başlarken mahkemede yemin ettirilmeleri.

3) Noter evrak ve defterlerinden alınarak başka yere gönderilecek örneklerin mahkeme tarafından tasdiki.

4) Kamu görevlilerinin mahkeme huzurunda kanunen yemin etme zorunluluğunun öngörüldüğü diğer durumlar.

النص محدَّث حتى 1 أكتوبر 2026 · المصدر الرسمي (بالتركية): mevzuat.gov.tr ↗

ترجمة غير رسمية لأغراض المعلومات فقط. النص التركي المنشور في الجريدة الرسمية هو النسخة الوحيدة المعتمدة. لا تُعد هذه الصفحة استشارة قانونية.