(1) 对于基于法律、个人劳动合同或集体劳动合同提起的劳动者或雇主债权及赔偿诉讼，以及以请求恢复工作为由提起的诉讼，已向调解员申请调解是起诉条件。增加句：2023年3月28日，第7445号法律第41条与上述债权及赔偿有关的撤销异议之诉、消极确认之诉和返还之诉，适用第一句的规定。
(2) 原告必须在起诉状中附上关于调解活动结束时未能达成协议的最终笔录原件或经调解员认证的副本。未履行该义务的，法院应当向原告发出传票，警告其须在一周的不可延长期限内向法院提交最终笔录，否则诉讼将因程序原因被驳回。未按警告要求办理的，法院不向对方当事人送达起诉状，裁定以程序原因驳回起诉。经查明未申请调解即提起诉讼的，法院不再采取任何措施，以欠缺起诉条件为由裁定以程序原因驳回起诉。
(3) 因工伤事故或职业病引起的物质损害赔偿和精神损害赔偿诉讼，以及与之相关的确认、异议和追偿诉讼，不适用第1款的规定。
(4) 调解司应当将登记簿中登记的、愿意依照本条从事调解的调解员，按照其希望任职的普通司法初审法院司法委员会分别列出名单，如有专业领域的一并注明，并将名单通知有关委员会主席团。委员会主席团应当将上述名单送交其司法辖区内的调解办公室；未设立调解办公室的地方，送交其指定的治安民事法院书记处。
(5) 申请应当向对方当事人住所地的调解办公室提出，对方当事人有多人的，向其中一人住所地的调解办公室提出，或者向工作履行地的调解办公室提出；未设立调解办公室的地方，向被指定的书记处提出。
(6) 调解员由调解办公室从通知委员会主席团的名单中确定。但是，当事人就名单中的任何一名调解员达成一致的，应当指派该调解员。
(7) 申请方应当向调解办公室提供其本人的一切联系信息，以及其掌握的对方当事人的一切联系信息。调解办公室亦有权查询官方记录中当事人的联系信息。有关机关和机构有义务提供调解办公室所要求的信息和文件。
(8) 当事人的联系信息由调解办公室提供给被指派的调解员。调解员以该联系信息为依据，必要时也可以自行查询。调解员应当根据其掌握的信息，使用一切通讯手段将指派情况告知当事人，并邀请其参加第一次会议。调解员应当将其有关告知和邀请的行为形成书面记录。
(9) 调解员不得自行审查作出指派的调解办公室是否具有管辖权。对方当事人最迟可以在第一次会议上提交有关其住所和工作履行地的文件，对调解办公室的管辖权提出异议。在此情形下，调解员应当立即将案卷移交调解办公室，以便送交有关治安民事法院。法院不收取规费，经书面审查后，对有管辖权的调解办公室作出终局裁定，并将案卷退回调解办公室。法院裁定由调解办公室依照1959年2月11日第7201号《送达法》的规定送达当事人。管辖权异议被驳回的，应当重新指派同一调解员，第10款规定的期限自新的指派之日起计算。管辖权异议被接受的，可以自裁定送达之日起一周内向有管辖权的调解办公室提出申请。在此情形下，向无管辖权的调解办公室提出申请的日期视为向有管辖权的调解办公室提出申请的日期。有管辖权的调解办公室依照第6款指派调解员。
(10) 调解员应当自被指派之日起三周内结束所受理的申请。在不得已的情况下，调解员可以将该期限延长最多一周。
(11) 在无法联系到当事人、因当事人不出席而无法进行会谈，或者经会谈达成或者未达成协议的情形下，调解员应当终止调解活动，制作最终笔录，并立即将情况通知调解办公室。
(12) 因一方当事人无正当理由不出席第一次会议而导致调解活动终止的，应当在最终笔录中注明未出席会议的一方，即使该方在诉讼中部分或全部胜诉，也应当承担对方当事人应付诉讼费用的一半。修订第二句：2024年11月7日，第7531号法律第28条此外，判给该方的律师费为依照《律师最低收费标准》确定的律师费的一半。因双方当事人均未出席第一次会议而终止调解活动后提起的诉讼中，当事人各自承担其所支出的诉讼费用。
(13) 当事人在调解活动结束时达成协议的，除另有约定外，调解费依照《调解最低收费标准》所附《调解收费标准》第二部分由当事人平均分担。在此情形下，费用不得低于收费标准第一部分规定的两小时费用数额。在以请求恢复工作为由进行的会谈中当事人达成协议的，在确定应支付给调解员的费用时，将未恢复劳动者工作时应支付的赔偿金数额与未被雇用期间应支付的工资及其他权利的总和，视为依照收费标准第二部分达成一致的数额。
(14) 在调解活动结束时无法联系到当事人、因当事人不出席而无法进行会谈，或者经不足两小时的会谈当事人未能达成协议的情形下，两小时的费用数额依照收费标准第一部分由司法部预算支付。经超过两小时的会谈当事人未能达成协议的，超出两小时部分的费用，除另有约定外，依照收费标准第一部分由当事人平均分担。由司法部预算支付的以及由当事人承担的调解费，计入诉讼费用。
(15) 宪法法院2025年6月3日第E.2024/157号、第K.2025/121号裁定废止
(16) 调解办公室依照本条须支出的必要费用，由司法部预算承担；调解活动结束时达成协议的，由当事人依照协议支付；未达成协议的，向日后败诉的一方收取。
(17) 自向调解办公室提出申请之日起至制作最终笔录之日止的期间内，时效中止，除斥期间不进行。
(18) 当事人可以亲自或者通过其法定代理人或律师参加调解会谈。经雇主以书面文件授权的雇员，也可以在会谈中代表雇主并签署最终笔录。
(19) 除当事人另有约定外，调解会谈在指派调解员的调解办公室所隶属的普通司法初审法院司法委员会的管辖区域内进行。
(20) 1952年6月13日第5953号《关于调整新闻行业雇员与雇主之间关系的法》所规定的记者，以及1967年4月20日第854号《海事劳动法》所规定的船员，在本条范围内视为劳动者。
(21) 本条未作规定的情形，在与其性质相符的范围内，适用2012年6月7日第6325号《民事纠纷调解法》的规定。
(22) 申请调解的程序、调解员的指派以及与调解会谈有关的其他事项，由司法部颁布施行的条例规定。
土耳其语原文
MADDE 3 · Dava şartı olarak arabuluculuk
(1) Kanuna, bireysel veya toplu iş sözleşmesine dayanan işçi veya işveren alacağı ve tazminatı ile işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmuş olması dava şartıdır. (Ek cümle:28/3/2023-7445/41 md.) Bu alacak ve tazminatla ilgili itirazın iptali, menfi tespit ve istirdat davaları hakkında birinci cümle hükmü uygulanır.
(2) Davacı, arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılamadığına ilişkin son tutanağın aslını veya arabulucu tarafından onaylanmış bir örneğini dava dilekçesine eklemek zorundadır. Bu zorunluluğa uyulmaması hâlinde mahkemece davacıya, son tutanağın bir haftalık kesin süre içinde mahkemeye sunulması gerektiği, aksi takdirde davanın usulden reddedileceği ihtarını içeren davetiye gönderilir. İhtarın gereği yerine getirilmez ise dava dilekçesi karşı tarafa tebliğe çıkarılmaksızın davanın usulden reddine karar verilir. Arabulucuya başvurulmadan dava açıldığının anlaşılması hâlinde herhangi bir işlem yapılmaksızın davanın, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddine karar verilir.
(3) İş kazası veya meslek hastalığından kaynaklanan maddi ve manevi tazminat ile bunlarla ilgili tespit, itiraz ve rücu davaları hakkında birinci fıkra hükmü uygulanmaz.
(4) Arabuluculuk Daire Başkanlığı, sicile kayıtlı arabuluculardan bu madde uyarınca arabuluculuk yapmak isteyenleri, varsa uzmanlık alanlarını da belirterek, görev yapmak istedikleri adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonlarına göre listeler ve listeleri ilgili komisyon başkanlıklarına bildirir. Komisyon başkanlıkları, bu listeleri kendi yargı çevrelerindeki arabuluculuk bürolarına, arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde ise görevlendirecekleri sulh hukuk mahkemesi yazı işleri müdürlüğüne gönderir.
(5) Başvuru karşı tarafın, karşı taraf birden fazla ise bunlardan birinin yerleşim yerindeki veya işin yapıldığı yerdeki arabuluculuk bürosuna, arabuluculuk bürosu kurulmayan yerlerde ise görevlendirilen yazı işleri müdürlüğüne yapılır.
(6) Arabulucu, komisyon başkanlıklarına bildirilen listeden büro tarafından belirlenir. Ancak tarafların listede yer alan herhangi bir arabulucu üzerinde anlaşmaları hâlinde bu arabulucu görevlendirilir.
(7) Başvuran taraf, kendisine ve elinde bulunması hâlinde karşı tarafa ait her türlü iletişim bilgisini arabuluculuk bürosuna verir. Büro, tarafların resmi kayıtlarda yer alan iletişim bilgilerini araştırmaya da yetkilidir. İlgili kurum ve kuruluşlar, büro tarafından talep edilen bilgi ve belgeleri vermekle yükümlüdür.
(8) Taraflara ait iletişim bilgileri, görevlendirilen arabulucuya büro tarafından verilir. Arabulucu bu iletişim bilgilerini esas alır, ihtiyaç duyduğunda kendiliğinden araştırma da yapabilir. Elindeki bilgiler itibarıyla her türlü iletişim vasıtasını kullanarak görevlendirme konusunda tarafları bilgilendirir ve ilk toplantıya davet eder. Bilgilendirme ve davete ilişkin işlemlerini belgeye bağlar.
(9) Arabulucu, görevlendirmeyi yapan büronun yetkili olup olmadığını kendiliğinden dikkate alamaz. Karşı taraf en geç ilk toplantıda, yerleşim yeri ve işin yapıldığı yere ilişkin belgelerini sunmak suretiyle arabuluculuk bürosunun yetkisine itiraz edebilir. Bu durumda arabulucu, dosyayı derhâl ilgili sulh hukuk mahkemesine gönderilmek üzere büroya teslim eder. Mahkeme, harç alınmaksızın dosya üzerinden yapacağı inceleme sonunda yetkili büroyu kesin olarak karara bağlar ve dosyayı büroya iade eder. Mahkeme kararı büro tarafından 11/2/1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümleri uyarınca taraflara tebliğ edilir. Yetki itirazının reddi durumunda aynı arabulucu yeniden görevlendirilir ve onuncu fıkrada belirtilen süreler yeni görevlendirme tarihinden başlar. Yetki itirazının kabulü durumunda ise kararın tebliğinden itibaren bir hafta içinde yetkili büroya başvurulabilir. Bu takdirde yetkisiz büroya başvurma tarihi yetkili büroya başvurma tarihi olarak kabul edilir. Yetkili büro, altıncı fıkra uyarınca arabulucu görevlendirir.
(10) Arabulucu, yapılan başvuruyu görevlendirildiği tarihten itibaren üç hafta içinde sonuçlandırır. Bu süre zorunlu hâllerde arabulucu tarafından en fazla bir hafta uzatılabilir.
(11) Arabulucu, taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması yahut yapılan görüşmeler sonucunda anlaşmaya varılması veya varılamaması hâllerinde arabuluculuk faaliyetini sona erdirir ve son tutanağı düzenleyerek durumu derhâl arabuluculuk bürosuna bildirir.
(12) Taraflardan birinin geçerli bir mazeret göstermeksizin ilk toplantıya katılmaması sebebiyle arabuluculuk faaliyetinin sona ermesi durumunda toplantıya katılmayan taraf, son tutanakta belirtilir ve bu taraf davada kısmen veya tamamen haklı çıksa bile karşı tarafın ödemekle yükümlü olduğu yargılama giderlerinin yarısından sorumlu tutulur. (Değişik ikinci cümle:7/11/2024-7531/28 md.) Ayrıca bu taraf lehine Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre belirlenen vekâlet ücretinin yarısına hükmedilir. Her iki tarafın da ilk toplantıya katılmaması sebebiyle sona eren arabuluculuk faaliyeti üzerine açılacak davalarda tarafların yaptıkları yargılama giderleri kendi üzerlerinde bırakılır.
(13) Tarafların arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaları hâlinde, arabuluculuk ücreti, Arabuluculuk Asgari Ücret Tarifesinin eki Arabuluculuk Ücret Tarifesinin İkinci Kısmına göre aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde karşılanır. Bu durumda ücret, Tarifenin Birinci Kısmında belirlenen iki saatlik ücret tutarından az olamaz. İşe iade talebiyle yapılan görüşmelerde tarafların anlaşmaları durumunda, arabulucuya ödenecek ücretin belirlenmesinde işçiye işe başlatılmaması hâlinde ödenecek tazminat miktarı ile çalıştırılmadığı süre için ödenecek ücret ve diğer haklarının toplamı, Tarifenin İkinci Kısmı uyarınca üzerinde anlaşılan miktar olarak kabul edilir.
(14) Arabuluculuk faaliyeti sonunda taraflara ulaşılamaması, taraflar katılmadığı için görüşme yapılamaması veya iki saatten az süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâllerinde, iki saatlik ücret tutarı Tarifenin Birinci Kısmına göre Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenir. İki saatten fazla süren görüşmeler sonunda tarafların anlaşamamaları hâlinde ise iki saati aşan kısma ilişkin ücret aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde Tarifenin Birinci Kısmına göre karşılanır. Adalet Bakanlığı bütçesinden ödenen ve taraflarca karşılanan arabuluculuk ücreti, yargılama giderlerinden sayılır.
(15) (İptal : Anayasa Mahkemesinin 3/6/2025 tarihli ve E.:2024/157; K.:2025/121 sayılı Kararı ile.)
(16) Bu madde uyarınca arabuluculuk bürosu tarafından yapılması gereken zaruri giderler; arabuluculuk faaliyeti sonunda anlaşmaya varılması hâlinde anlaşma uyarınca taraflarca ödenmek, anlaşmaya varılamaması hâlinde ise ileride haksız çıkacak taraftan tahsil olunmak üzere Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanır.
(17) Arabuluculuk bürosuna başvurulmasından son tutanağın düzenlendiği tarihe kadar geçen sürede zamanaşımı durur ve hak düşürücü süre işlemez.
(18) Arabuluculuk görüşmelerine taraflar bizzat, kanuni temsilcileri veya avukatları aracılığıyla katılabilirler. İşverenin yazılı belgeyle yetkilendirdiği çalışanı da görüşmelerde işvereni temsil edebilir ve son tutanağı imzalayabilir.
(19) Arabuluculuk görüşmeleri, taraflarca aksi kararlaştırılmadıkça, arabulucuyu görevlendiren büronun bağlı bulunduğu adli yargı ilk derece mahkemesi adalet komisyonunun yetki alanı içinde yürütülür.
(20) 13/6/1952 tarihli ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanunda düzenlenen gazeteci ile 20/4/1967 tarihli ve 854 sayılı Deniz İş Kanununda düzenlenen gemiadamı, bu madde kapsamında işçi sayılır.
(21) Bu maddede hüküm bulunmayan hâllerde niteliğine uygun düştüğü ölçüde 7/6/2012 tarihli ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu hükümleri uygulanır.
(22) Arabuluculuğa başvuru usulü, arabulucunun görevlendirilmesi ve arabuluculuk görüşmelerine ilişkin diğer hususlar Adalet Bakanlığınca yürürlüğe konulan yönetmelikle belirlenir.