Amended: 18/2/1965, Law No. 538, Art. 38
Amended first paragraph: 17/7/2003, Law No. 4949, Art. 16 If the enforcement proceedings of the creditor whose request has been objected to are based on an instrument containing an acknowledgment of debt the signature of which has been acknowledged or certified by a notary, or on a receipt or document issued by official departments or competent authorities within the scope of their powers and in due form, the creditor may request the removal of the objection within six months from the date on which the objection was served on him. If removal of the objection is not requested within this period, new enforcement proceedings without a judgment may not be initiated.
If the debtor cannot produce any document substantiating his objection, the enforcement court shall decide to remove the objection.
If the objection is based on an instrument, receipt or document of the kind specified in the first paragraph, the request for removal of the objection shall be rejected.
Where the debtor is being pursued for a claim belonging to his deceased predecessor and asserts that the estate is insolvent, he shall be granted an appropriate period to produce a judgment on this matter. Apart from this, the claims and defences put forward for the acceptance or rejection of the request for removal of the objection may not be treated as a preliminary question.
Amended: 9/11/1988, Law No. 3494, Art. 2 If the signature on the document produced by the debtor is denied by the creditor and the judge, as a result of the examination carried out in accordance with the procedure set out in Article 68/a, is satisfied that the signature belongs to the creditor, the judge shall reject the creditor's request for removal of the objection and shall order the creditor to pay a fine at the rate of ten percent of the value or amount to which the said document relates. If the creditor brings an action before the court of general jurisdiction, the execution of this fine shall be postponed until the end of the action, and if the creditor proves in that action his claim and that the signature does not belong to him, this fine shall be lifted.
Where the creditor is not personally present at the hearing and the signature is denied by his attorney, the attorney shall be obliged to ensure that his client is present at the subsequent session for signature comparison, or to have a summons served by advancing its costs. A creditor who fails to appear without an acceptable excuse shall be deemed to have waived the request for removal of the objection concerning the amount written in the document on which the debtor relies.
Added paragraph: 6/6/1985, Law No. 3222, Art. 6; Amended: 9/11/1988, Law No. 3494, Art. 2 Amended first sentence: 17/7/2003, Law No. 4949, Art. 16 Where the request for removal of the objection is accepted on grounds relating to the merits, the debtor, and where the request is rejected on the same grounds, the creditor, shall, upon the request of the other party, be ordered to pay compensation of not less than twenty percent. If the debtor brings an action for negative declaration or restitution, or if the creditor brings an action before the court of general jurisdiction, the collection of the compensation awarded shall be postponed until the end of the action, and the compensation previously awarded against the party in whose favour the action is concluded shall be lifted.
c) Provisional removal of the objection:
Article 68/a: Added: 18/2/1965, Law No. 538, Art. 39
Amended first paragraph: 17/7/2003, Law No. 4949, Art. 17 If the instrument on which the enforcement proceedings are based is a private instrument and the signature has been denied by the debtor at the time of the objection, the creditor may request the provisional removal of the objection within six months from the date on which the objection was served on him. In this case, the enforcement judge shall obtain explanations from both parties.
If the debtor who denies the signature on the instrument is within the territorial jurisdiction of the enforcement office conducting the proceedings, he shall be obliged to be personally present at the hearing to be held before the enforcement court for removal of the objection, unless he has notified and substantiated his excuse in advance. A debtor on whom the payment order has been served outside the territorial jurisdiction of the enforcement office shall be subject to the same obligation if it is decided that he be questioned by way of letters rogatory.
If the enforcement court is satisfied, through comparison with a signature suitable for comparison where one exists or, failing that, through comparisons and examinations made with writing and a signature which it has the debtor produce, or from other evidence and presumptions, that the denied signature belongs to the debtor, it shall decide on the provisional removal of the objection. If the judge deems it necessary, he may also have an expert examination carried out, in such a manner as not to give rise to the adjournment of the session more than once.
In the comparison of signatures, the provisions of the Code of Civil Procedure concerning experts, as well as paragraphs 2, 3 and 4 of Article 309 and Articles 310, 311 and 312 thereof, shall apply.
Amended: 9/11/1988, Law No. 3494, Art. 3 If, at the hearing to be held, the debtor is not present without relying on the excuse mentioned above, the enforcement court shall, without examining any other matter, decide on the provisional removal of the objection and order the debtor to pay a fine at the rate of ten percent of the claim subject to the enforcement proceedings based on the said instrument. In order for the objection of a debtor who fails to appear at the hearing to be provisionally removed and for a fine to be imposed on him, this circumstance must be stated in the summons.
Amended: 9/11/1988, Law No. 3494, Art. 3 Where the enforcement judge decides that the signature belongs to the debtor, he shall order the debtor to pay a fine at the rate of ten percent of the claim subject to the enforcement proceedings based on the said instrument. If the debtor brings an action for release from debt, negative declaration or restitution, the execution of this fine shall be postponed until the end of the action, and if the debtor wins the action he has brought, this fine shall be lifted.
If the debtor accepts the signature he has denied at the hearing for removal of the objection, and at the latest at the session in which the creditor produces the original of the instrument, no fine shall be imposed on him and the costs of proceedings shall not be charged to him. However, a debtor who in bad faith has given cause for the enforcement proceedings shall be liable for the costs of proceedings. If the original of the instrument was deposited with the enforcement office at the time of the request for enforcement, the provision of this paragraph shall not apply to a debtor on whom the payment order was served within the territorial jurisdiction of the enforcement office.
Added: 6/6/1985, Law No. 3222, Art. 7; Amended: 9/11/1988, Law No. 3494, Art. 3 Where the request for provisional removal of the objection is accepted, the debtor, and where this request is rejected, the creditor, shall, upon the request of the other party, be ordered to pay compensation of not less than twenty percent. If the debtor brings an action for release from debt, negative declaration or restitution, or if the creditor brings an action before the court of general jurisdiction, the collection of the compensation awarded shall be postponed until the end of the action, and the compensation previously awarded against the party in whose favour the action is concluded shall be lifted.
Final removal of the objection in loans operating as debit current accounts or as short, medium or long term loans:
Article 68/b: Added: 9/11/1988, Law No. 3494, Art. 4
In loans operating as debit current accounts or as short, medium or long term loans, the party extending the loan shall be obliged to send, through a notary, an account statement to the address of the party using the loan specified in the loan agreement, within fifteen days following the periods specified in the debit current account agreement or the interest accrual periods written in the short, medium or long term loan agreements. Amended last sentence: 17/7/2003, Law No. 4949, Art. 18 A change of the address indicated in the agreement shall take effect if an address within the country is notified to the party extending the loan through a notary; if the new address is not notified in this manner, the date on which the account statement reaches the old address shall be deemed the date of service.
The party using the loan who does not object to the contents of an account statement sent within the time limit within one month from its receipt may bring an action alleging that the account statement is contrary to the truth only after paying the debt.
Loan agreements and the account statements relating thereto which have not been objected to within the time limit, as well as notices and other documents and receipts duly issued by the party extending the loan, shall be deemed to be among the documents specified in the first paragraph of Article 68 of this Law. The party using the loan shall be deemed to have accepted the signature attributed to him in the documents on which an account statement he has not objected to is based. This provision shall also apply in the same manner in cases where Article 150/a of this Law is concerned.
Added paragraph: 17/7/2003, Law No. 4949, Art. 18 The fact that the party using the loan has objected to the content of the notice concerning the closure of the loan account or the payment of the debt shall not eliminate the consequences of not having objected to the contents of the account statements relating to interest accrual periods which were served before the notice concerning the closure of the loan account and the payment of the debt and which have become final by not being objected to. In this case, the provisions of the second paragraph shall apply to the finalised account statements relating to previous periods.
Effects of the provisional removal of the objection:
Original Turkish text
MADDE 68
(Değişik: 18/2/1965-538/38 md.)
(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/16 md.) Talebine itiraz edilen alacaklının takibi, imzası ikrar veya noterlikçe tasdik edilen borç ikrarını içeren bir senede yahut resmî dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dahilinde ve usulüne göre verdikleri bir makbuz veya belgeye müstenitse, alacaklı itirazın kendisine tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Bu süre içerisinde itirazın kaldırılması istenilmediği takdirde yeniden ilâmsız takip yapılamaz.
Borçlu itirazını varit gösterecek hiçbir belge ibraz edemezse icra mahkemesi itirazın kaldırılmasına karar verir.
İtiraz birinci fıkrada gösterilen senet veya makbuz yahut belgeye müstenit ise itirazın kaldırılması talebi reddolunur.
Borçlu murisine ait bir alacak için takibedilmekte olup da, terekenin borca batık olduğunu ileri sürerse bu hususta ilam getirmesi için kendisine münasip bir mühlet verilir. Bunun dışında itirazın kaldırılması talebinin kabul veya reddi için ileri sürülen iddia ve savunmalar bekletici mesele yapılamaz.
(Değişik: 9/11/1988-3494/2 md.) Borçlunun gösterdiği belge altındaki imza alacaklı tarafından inkar edilirse hakim, 68/a maddesinde yazılı usule göre yaptığı inceleme neticesinde imzanın alacaklıya ait olduğuna kanaat getirdiği takdirde alacaklının itirazın kaldırılması talebini reddeder ve alacaklıyı sözü edilen belgenin taalluk ettiği değer veya miktarın yüzde onu oranında para cezasına mahkum eder. Alacaklı genel mahkemede dava açarsa bu para cezasının infazı dava sonuna kadar tehir olunur ve alacaklı bu davada alacağını ve imzanın kendisine ait olmadığını ispat ederse bu ceza kalkar.
Alacaklı duruşmada bizzat bulunmayıp da imza vekili tarafından reddolunduğu takdirde vekil mütaakıp oturumda müvekkilini imza tatbikatı için hazır bulundurmaya veya masraflarını vererek davetiye tebliğ ettirmeye mecburdur. Kabule değer mazereti olmadan gelmiyen alacaklı borçlunun dayandığı belgede yazılı miktar hakkındaki itirazın kaldırılması talebinden vazgeçmiş sayılır.
(Ek fıkra: 6/6/1985-3222/6 md.; Değişik: 9/11/1988-3494/2 md.) (Değişik birinci cümle: 17/7/2003-4949/16 md.) İtirazın kaldırılması talebinin esasa ilişkin nedenlerle kabulü hâlinde borçlu, talebin aynı nedenlerle reddi hâlinde ise alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Borçlu, menfi tespit ve istirdat davası açarsa, yahut alacaklı genel mahkemede dava açarsa, hükmolunan tazminatın tahsili dava sonuna kadar tehir olunur ve dava lehine sonuçlanan taraf için, daha önce hükmedilmiş olan tazminat kalkar.
c) İtirazın geçici olarak kaldırılması:
Madde 68/a – (Ek: 18/2/1965-538/39 md.)
(Değişik birinci fıkra: 17/7/2003-4949/17 md.) Takibin dayandığı senet hususî olup, imza itiraz sırasında borçlu tarafından reddedilmişse, alacaklı itirazın kendisine tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde itirazın geçici olarak kaldırılmasını isteyebilir. Bu hâlde icra hâkimi iki taraftan izahat alır.
Senet altındaki imzayı reddeden borçlu takibi yapan icra dairesinin yetki çevresi içinde ise, itirazın kaldırılması için icra mahkemesi önünde yapılacak duruşmada, mazeretini daha önce bildirip tevsik etmediği takdirde, bizzat bulunmaya mecburdur. İcra dairesinin yetki çevresi dışında ödeme emri tebliğ edilen borçlu, istinabe yolu ile isticvabına karar verilmesi halinde, aynı mecburiyete tabidir.
Tatbika medar imza mevcutsa bununla, yoksa borçluya yazdıracağı yazı ve attıracağı imza ile yapılacak mükayese ve incelemelerden veya diğer delil ve karinelerden icra mahkemesi, reddedilen imzanın borçluya aidiyetine kanaat getirirse itirazın muvakkaten kaldırılmasına karar verir. Hakim lüzum görürse, oturumun bir defadan fazla talikine meydan vermiyecek surette, bilirkişi incelemesi de yaptırabilir.
İmza tatbikında Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanununun bilirkişiye ait hükümleri ile 309 uncu maddesinin 2 nci, 3 üncü ve 4 üncü fıkraları ve 310, 311 ve 312 nci maddeleri hükümleri uygulanır.
(Değişik: 9/11/1988-3494/3 md.) Yapılacak duruşmada, yukarıda yazılı mazerete dayanmaksızın, borçlunun hazır bulunmaması halinde icra mahkemesince başka bir cihet tetkik edilmeksizin itirazın muvakkaten kaldırılmasına ve borçlunun sözü edilen senede dayanan takip konusu alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkumiyetine karar verilir. Duruşmaya gelmeyen borçlunun itirazının muvakkaten kaldırılmasına ve hakkında para cezasına karar verilebilmesi için keyfiyetin davetiyeye yazılması şarttır.
(Değişik: 9/11/1988-3494/3 md.) İcra hakimi, imzanın borçluya aidiyetine karar verdiği takdirde borçluyu sözü edilen senede dayanan takip konusuna alacağın yüzde onu oranında para cezasına mahkum eder. Borçlu, borçtan kurtulma, menfi tespit veya istirdat davası açarsa, bu para cezasının infazı dava sonuna kadar tehir olunur ve borçlu açtığı davayı kazanırsa bu ceza kalkar.
Borçlu inkar ettiği imzayı, itirazın kaldırılması duruşmasında ve en geç alacaklının senedin aslını ibraz ettiği celsede kabul ederse, hakkında para cezası hükmolunmaz ve kendisine yargılama giderleri yükletilmez. Şu kadar ki, kötü niyetle takibe sebebiyet veren borçlu yargılama giderleri ile mülzem olur. Senedin aslı takip talebi anında icra dairesine tevdi edilmiş ise, icra dairesinin yetki çevresi içinde ödeme emri tebliğ edilen borçlu hakkında bu fıkra hükmü uygulanmaz.
(Ek: 6/6/1985-3222/7 md.; Değişik: 9/11/1988-3494/3 md.) İtirazın muvakkaten kaldırılması talebinin kabulü halinde borçlu, bu talebin reddi halinde ise alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilir. Borçlu, borçtan kurtulma, menfi tespit veya istirdat davası açarsa, yahut alacaklı genel mahkemede dava açarsa hükmolunan tazminatın tahsili dava sonuna kadar tehir olunur ve dava lehine sonuçlanan taraf için, daha önce hükmedilmiş olan tazminat kalkar.
Borçlu cari hesap veya kısa, orta, uzun vadeli kredi şeklinde işleyen kredilerde itirazın kesin olarak kaldırılması:
Madde 68/b – (Ek: 9/11/1988-3494/4 md.)
Borçlu cari hesap veya kısa, orta, uzun vadeli kredi şeklinde işleyen kredilerde krediyi kullandıran taraf, krediyi kullanan tarafın kredi sözleşmesinde belirttiği adresine, borçlu cari hesap sözleşmesinde belirtilen dönemleri veya kısa, orta, uzun vadeli kredi sözleşmelerinde yazılı faiz tahakkuk dönemlerini takip eden onbeş gün içinde bir hesap özetini noter aracılığı ile göndermek zorundadır. (Değişik son cümle: 17/7/2003-4949/18 md.) Sözleşmede gösterilen adresin değiştirilmesi, yurt içinde bir adresin noter aracılığıyla krediyi kullandıran tarafa bildirilmesi hâlinde sonuç doğurur; yeni adresin bu şekilde bildirilmemesi hâlinde hesap özetinin eski adrese ulaştığı tarih tebliğ tarihi sayılır.
Süresi içinde gönderilen hesap özetinin muhtevasına, alındığından itibaren bir ay içinde itiraz etmeyen krediyi kullanan taraf, hesap özetinin gerçeğe aykırılığını ancak borcunu ödedikten sonra dava edebilir.
Kredi sözleşmeleri ve bunlarla ilgili süresinde itiraz edilmemiş hesap özetleri ile ihtarnameler ve krediyi kullandıran tarafından usulüne uygun düzenlenmiş diğer belge ve makbuzlar bu Kanunun 68 inci maddesinin birinci fıkrasında belirtilen belgelerden sayılırlar. Krediyi kullanan taraf, itiraz etmediği hesap özetinin dayandığı belgelerde kendisine izafe edilen imzayı kabul etmiş sayılır. Bu hüküm bu Kanunun 150/a maddesinin söz konusu olduğu hallerde de aynen uygulanır.
(Ek fıkra: 17/7/2003-4949/18 md.) Krediyi kullanan tarafın kredi hesabının kesilmesine veya borcun ödenmesine ilişkin ihtarname içeriğine itiraz etmiş olması, kredi hesabının kesilmesi ve borcun ödenmesine ilişkin ihtarnameden önce tebliğ edilen ve itiraz edilmeyerek kesinleşmiş bulunan faiz tahakkuk dönemlerine ilişkin hesap özetlerinin muhtevasına itiraz edilmemiş olmasının sonuçlarını ortadan kaldırmaz. Bu durumda, önceki dönemlere ilişkin kesinleşmiş hesap özetleri hakkında ikinci fıkra hükümleri uygulanır.
İtirazın muvakkaten kaldırılmasının hükümleri: