Amended: 24/4/2001, Law No. 4650, Art. 5
Where the expropriation cannot be carried out by the purchase procedure, the administration shall attach to a petition the information and documents it has collected under Article 7, the price determination it has had made under Article 8 and other information and documents on this matter, shall apply to the civil court of first instance of the place where the immovable property is located, and shall request the court to determine the expropriation price of the immovable property and to rule on its registration in the name of the administration in return for payment of this price in advance or, if the expropriation has been carried out under paragraph 2 of Article 3, in instalments.
The court shall notify the owner of the immovable property of the hearing date, which it shall set for no later than thirty days after the date of the administration's application, by an annotated summons to which a copy each of the statement of claim and of the documents submitted by the administration is attached or, in the case of persons whose addresses could not be found as a result of the investigations carried out by the administration, by service by public notice pursuant to Article 28 of Notification Law No. 7201 of 11.2.1959, and shall invite the owner to attend the hearing. The hearing date shall also be served on the administration.
In the annotated summons to be issued by the court directly to the owner or in the service to be made by public notice:
a) The place where the immovable property to be expropriated is registered in the land register, its locality, map sheet, block and parcel numbers, its nature and its surface area.
b) The names and surnames of the owner or owners,
c) The name of the expropriating administration,
d) That they may, within the period stipulated in Article 14 as from the date of service or public notice, bring an action for annulment of the expropriation before the administrative courts or an action for correction of material errors before the ordinary (judicial) courts,
e) Against whom the actions to be brought are to be directed,
f) That if those who bring an action for annulment of the expropriation before the administrative courts within the period stipulated in Article 14 do not provide documentary proof that they have brought an action (…), the expropriation shall become final and the immovable property shall be registered in the name of the expropriating administration on the basis of the expropriation price determined by the court,
g) In which bank the expropriation price determined by the court will be deposited in the name of the right holder,
h) That they must notify the court in writing, within ten days of the date of service, of all their defences and evidence concerning the matter and the value of the immovable property,
shall be stated.
The court shall publish a summary of the expropriation and of the documents at least once each in a newspaper published in the place where the immovable property to be expropriated is located, on an internet news site and in one of the newspapers published throughout Türkiye.
At the hearing to be held on the day set by the court, the judge shall invite the parties to reach an agreement on the price of the immovable property. If the parties agree on the price, the judge shall accept this price agreed by the parties as the expropriation price and shall proceed in accordance with the second and subsequent sentences of paragraph 8.
If the parties fail to agree on the price at the hearing held by the court, the judge shall set a date for an on-site inspection within ten days at the latest and a hearing date thirty days thereafter, and shall conduct an on-site inspection, through the experts listed in Article 15 and in the presence of all interested persons, to determine the value of the immovable property. For the on-site inspection to be conducted, a summons shall also be issued to the mukhtar of the village or neighbourhood to which the place where the immovable property is located is attached, so that the mukhtar may also be present; the mukhtar's presence at the inspection shall be ensured and the mukhtar's statement shall also be taken.
The experts, also taking into account the statements of the parties and other interested persons, shall submit to the court within fifteen days their reports stating the value of the immovable property in line with the principles in Article 11. The court shall serve this report on the parties without waiting for the hearing date. The judge shall summon the parties or their representatives and the experts to the hearing to be held. At this hearing, the parties' objections, if any, to the expert reports shall be heard and the experts' statements in response to these objections shall be taken.
Amended paragraph 8: 19/4/2018, Law No. 7139, Art. 26 If the parties fail to agree on the price, where necessary, a new board of experts shall be appointed by the judge to complete its work within fifteen days, and the judge shall determine a fair and equitable expropriation price, making use of the report or reports and the statements of the parties and of the experts. This price determined by the court is the expropriation price of the immovable property, source or easement right. If the parties agree, the amount agreed as the expropriation price shall be deposited in a bank in the name of the right holder, in advance and in cash. If the parties fail to agree, the administration shall be given fifteen days to deposit the price determined by the judge as the expropriation price (…) into the bank account to be designated by the court and to submit the receipt showing that it has been deposited. If the expropriation has been carried out under paragraph 2 of Article 3 of this Law, the administration shall be given fifteen days to deposit the first instalment, again in advance and in cash, in the name of the right holder or, if the right holder cannot be identified, for delivery to the right holder who may come forward in the future, into the bank specified in the summons and public notice to be issued by the court under Article 10, and to submit the receipt showing that it has been deposited. Where necessary, this period may be extended once only by the court. Upon the administration's submission of a receipt showing that the expropriation price has been deposited in the name of the right holder, or that the price determined by the judge as the expropriation price (…) or, where the right holder cannot be identified, for delivery to the right holder who may come forward in the future, has been blocked, the court shall rule on the registration of the immovable property in the name of the administration and on the payment of the expropriation price to the right holder, and this decision shall be notified to the land registry office and to the bank in which the money has been deposited. The registration judgment shall be final; the parties' rights of appeal (istinaf) or appeal on points of law (temyiz) concerning the price are reserved. If the expropriation price that becomes final following appellate or cassation review is less than the amount paid to the right holder in advance and in cash, the difference shall be claimed from the person concerned. No interest shall be charged for the period between the date of the payment made by the administration in the name of the right holder and the date on which the letter concerning repayment is served on the person concerned.
Added paragraph: 11/4/2013, Law No. 6459, Art. 6 Paragraph annulled by Constitutional Court decision of 5/4/2023, E. 2022/83, K. 2023/69 (…)
Where there are persons who do not comply with the court's summons, the procedures stipulated in this article shall be carried out in the absence of the person concerned.
Where the right holder cannot be identified, the court shall take the necessary measures for the expropriation price to be converted into a three-month time deposit account so that it earns interest.
If the expropriated immovable property has been transformed, by virtue of the public service to which it is allocated, into a nature that does not require registration in the register, the court shall, upon request, rule on the cancellation of the register entry.
During this registration and cancellation procedure, the existence of a tax relationship of the owners in respect of this immovable property shall not be required. However, the land registry office shall notify the relevant tax office of the situation.
Paragraph 14 annulled by Constitutional Court decision of 25/12/2024, E. 2024/101, K. 2024/232
If, in actions for annulment of the expropriation before the administrative courts or actions for correction of material errors to be brought before the ordinary courts, the action has been directed against the wrong party because the administration against which the action is to be directed was not clearly stated or was incorrectly stated in the summons and public notice, the action shall continue with service being made on the true defendant.
Principles for determining the expropriation price:
Original Turkish text
MADDE 10 · Kamulaştırma bedelinin mahkemece tespiti ve taşınmaz malın idare adına tescili
(Değişik: 24/4/2001 - 4650/5 md.)
Kamulaştırmanın satın alma usulü ile yapılamaması halinde idare, 7 nci maddeye göre topladığı bilgi ve belgelerle 8 inci madde uyarınca yaptırmış olduğu bedel tespiti ve bu husustaki diğer bilgi ve belgeleri bir dilekçeye ekleyerek taşınmaz malın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine müracaat eder ve taşınmaz malın kamulaştırma bedelinin tespitiyle, bu bedelin, peşin veya kamulaştırma 3 üncü maddenin ikinci fıkrasına göre yapılmış ise taksitle ödenmesi karşılığında, idare adına tesciline karar verilmesini ister.
Mahkeme, idarenin başvuru tarihinden itibaren en geç otuz gün sonrası için belirlediği duruşma gününü, dava dilekçesi ve idare tarafından verilen belgelerin birer örneği de eklenerek taşınmaz malın malikine meşruhatlı davetiye ile veya idarece yapılan araştırmalar sonucunda adresleri bulunamayanlara, 11.2.1959 tarihli ve 7201 sayılı Tebligat Kanununun 28 inci maddesi gereğince ilan yoluyla tebligat suretiyle bildirerek duruşmaya katılmaya çağırır. Duruşma günü idareye de tebliğ olunur.
Mahkemece malike doğrudan çıkarılacak meşruhatlı davetiyede veya ilan yolu ile yapılacak tebligatta;
a) Kamulaştırılacak taşınmaz malın tapuda kayıtlı bulunduğu yer, mevkii, pafta, ada, parsel numarası, vasfı, yüzölçümü.
b) Malik veya maliklerin ad ve soyadları,
c) Kamulaştırmayı yapan idarenin adı,
d) 14 üncü maddede öngörülen süre içerisinde, tebligat veya ilan tarihinden itibaren kamulaştırma işlemine idari yargıda iptal veya adli yargıda maddi hatalara karşı düzeltim davası açabilecekleri,
e) Açılacak davalarda husumetin kime yöneltileceği,
f) 14 üncü maddede öngörülen süre içerisinde, kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal davası açanların, dava açtıklarını (…) belgelendirmedikleri takdirde, kamulaştırma işleminin kesinleşeceği ve mahkemece tespit edilen kamulaştırma bedeli üzerinden taşınmaz malın kamulaştırma yapan idare adına tescil edileceği,
g) Mahkemece tespit edilen kamulaştırma bedelinin hak sahibi adına hangi bankaya yatırılacağı,
h) Konuya ve taşınmaz malın değerine ilişkin tüm savunma ve delilleri, tebliğ tarihinden itibaren on gün içinde mahkemeye yazılı olarak bildirmeleri gerektiği,
Belirtilir.
Mahkemece, kamulaştırılacak taşınmaz malın bulunduğu yerde çıkan bir gazete ve bir internet haber sitesi ile Türkiye genelinde yayımlanan gazetelerin birisinde kamulaştırmanın ve belgelerin özeti en az birer defa yayımlanır.
Mahkemece belirlenen günde yapılacak duruşmada hakim, taşınmaz malın bedeli konusunda tarafları anlaşmaya davet eder. Tarafların bedelde anlaşması halinde hakim, taraflarca anlaşılan bu bedeli kamulaştırma bedeli olarak kabul eder ve sekizinci fıkranın ikinci ve devamı cümleleri uyarınca işlem yapar.
Mahkemece yapılan duruşmada tarafların bedelde anlaşamamaları halinde hakim, en geç on gün içinde keşif ve otuz gün sonrası için de duruşma günü tayin ederek, 15 inci maddede sayılan bilirkişiler marifetiyle ve tüm ilgililerin huzurunda taşınmaz malın değerini tespit için mahallinde keşif yapar. Yapılacak keşifte, taşınmaz malın bulunduğu yerin bağlı olduğu köy veya mahalle muhtarının da hazır bulunması amacıyla, muhtara da davetiye çıkartılır ve keşifte hazır bulunması temin edilerek, muhtarın beyanı da alınır.
Bilirkişiler, taraflar ve diğer ilgililerin beyanını da dikkate alarak, 11 inci maddedeki esaslar doğrultusunda taşınmaz malın değerini belirten raporlarını onbeş gün içinde mahkemeye verirler. Mahkeme bu raporu, duruşma günü beklenmeksizin taraflara tebliğ eder. Yapılacak duruşmaya hakim, taraflar veya vekillerini ve bilirkişileri çağırır. Bu duruşmada tarafların bilirkişi raporlarına varsa itirazları dinlenir ve bilirkişilerin bu itirazlara karşı beyanları alınır.
(Değişik sekizinci fıkra: 19/4/2018-7139/26 md.) Tarafların bedelde anlaşamamaları halinde gerektiğinde hâkim tarafından onbeş gün içinde sonuçlandırılmak üzere yeni bir bilirkişi kurulu tayin edilir ve hâkim, tarafların ve bilirkişilerin rapor veya raporları ile beyanlarından yararlanarak adil ve hakkaniyete uygun bir kamulaştırma bedeli tespit eder. Mahkemece tespit edilen bu bedel, taşınmaz mal, kaynak veya irtifak hakkının kamulaştırılma bedelidir. Tarafların anlaşması halinde kamulaştırma bedeli olarak anlaşılan miktar peşin ve nakit olarak, hak sahibi adına bankaya yatırılır. Tarafların anlaşamaması halinde hâkim tarafından kamulaştırma bedeli olarak tespit edilen bedelin (…) mahkemece belirlenecek banka hesabına yatırılması ve yatırıldığına dair makbuzun ibraz edilmesi için idareye onbeş gün süre verilir. Kamulaştırma bu Kanunun 3 üncü maddesinin ikinci fıkrasına göre yapılmış ise ilk taksitin yine peşin ve nakit olarak hak sahibi adına, hak sahibi tespit edilememiş ise ileride ortaya çıkacak hak sahibine verilmek üzere 10 uncu maddeye göre mahkemece yapılacak davetiye ve ilanda belirtilen bankaya yatırılması ve yatırıldığına dair makbuzun ibraz edilmesi için idareye onbeş gün süre verilir. Gereken hallerde bu süre bir defaya mahsus olmak üzere mahkemece uzatılabilir. İdarece, kamulaştırma bedelinin hak sahibi adına yatırıldığına, hâkim tarafından kamulaştırma bedeli olarak tespit edilen bedelin (…) veya hak sahibinin tespit edilemediği durumlarda ise ileride ortaya çıkacak hak sahibine verilmek üzere bloke edildiğine dair makbuzun ibrazı halinde mahkemece, taşınmaz malın idare adına tesciline ve kamulaştırma bedelinin hak sahibine ödenmesine karar verilir ve bu karar, tapu dairesine ve paranın yatırıldığı bankaya bildirilir. Tescil hükmü kesin olup, tarafların bedele ilişkin istinaf veya temyiz hakları saklıdır. İstinaf veya temyiz incelemesi sonucunda kesinleşen kamulaştırma bedeli, hak sahibine peşin ve nakit olarak ödenen tutardan daha az olması durumunda aradaki fark ilgilisinden talep edilir. İdare tarafından hak sahibi adına yapılan ödeme tarihi ile geri ödemeye ilişkin yazının ilgilisine tebliğ edildiği tarih arasındaki süre için faiz alınmaz.
(Ek fıkra: 11/4/2013-6459/6 md.) (İptal fıkra: Anayasa Mahkemesinin 5/4/2023 tarihli ve E: 2022/83, K: 2023/69 sayılı Kararı ile.) (…)
Bu maddede öngörülen işlemler, mahkemenin davetine uymayanlar olduğu takdirde ilgilinin yokluğunda yapılır.
Hak sahibinin tespit edilemediği durumlarda mahkemece, kamulaştırma bedelinin üçer aylık vadeli hesaba dönüştürülerek nemalandırılması amacıyla gerekli tedbirler alınır.
Kamulaştırılması yapılan taşınmaz mal, tahsis edildiği kamu hizmeti itibariyle sicile kaydı gerekmeyen bir niteliğe dönüşmüş ise, istek halinde mahkemece sicil kaydının terkinine karar verilir.
Bu tescil ve terkin işlemi sırasında mal sahiplerinin bu taşınmaz mal nedeniyle vergi ilişkisi aranmaz. Ancak, tapu dairesi durumu ilgili vergi dairesine bildirir.
(İptal ondördüncü fıkra: Anayasa Mahkemesinin 25/12/2024 Tarihli ve E: 2024/101, K: 2024/232 Sayılı Kararı ile.)
Kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal veya maddi hatalara karşı adli mahkemelerde açılacak düzeltim davalarında hangi idareye husumet yöneltileceğinin davetiye ve ilanda açıkça belirtilmemiş veya yanlış gösterilmiş olması nedeniyle davada husumet yanlış yöneltilmiş ise, gerçek hasma tebligat yapılmak suretiyle davaya devam olunur.
Kamulaştırma bedelinin tespiti esasları: