Amended: 15/5/2008, Law No. 5763, Art. 2
In private sector workplaces in which they employ fifty or more employees, employers shall be obliged to employ three per cent disabled employees, and in public workplaces four per cent disabled employees and two per cent ex-convict employees, or persons who fall within the scope of Military Law No. 1111 of 21/6/1927 or the Law No. 1076 of 16/6/1927 on Reserve Officers and Reserve Military Officials and who, while performing military service, have been wounded, without being deemed invalid, as a result of the causes and effects of terrorist incidents listed in Article 21 of the Anti-Terror Law No. 3713 of 12/4/1991, in jobs appropriate to their vocational, physical and mental condition. The number of employees that an employer having more than one workplace within the boundaries of the same province is obliged to employ within this scope shall be calculated on the basis of the total number of employees.
In determining the number of employees to be employed within this scope, employees working under definite-term and indefinite-term employment contracts shall be taken as the basis. Persons working under part-time employment contracts shall be converted into full-time employment taking into account their working hours. In calculating the ratio, fractions of less than one half shall be disregarded, and fractions of one half or more shall be rounded up to a whole number. Priority shall be given to persons who became disabled while employees of the workplace.
Employers shall procure the employees they are obliged to employ through the Turkish Employment Agency. The qualifications of the employees to be employed within this scope, the jobs in which they may be employed, the special work to which they will be subject at the workplaces apart from the general provisions and their vocational orientation, and how they will be recruited by the employer from a vocational standpoint shall be governed by a regulation to be issued by the Ministry of Labour and Social Security upon obtaining the opinion of the Ministry of Family and Social Policies.
Disabled employees may not be employed in underground and underwater work, and persons working in underground and underwater work shall not be taken into account in determining the number of employees at workplaces pursuant to the above provisions.
Where employees who were compelled to leave a workplace due to invalidity and whose invalidity has subsequently ceased request to be re-employed at their former workplace, the employer shall be obliged to re-employ them under the conditions prevailing at that time, immediately in their former jobs or similar jobs if there is a vacancy, or otherwise in the first job that becomes vacant, giving them preference over other applicants. If the employer fails to fulfil the obligation to conclude an employment contract although the required conditions are met, it shall pay the former employee who requested re-employment compensation equal to six months' wages.
The entire employer's share of the insurance premiums, calculated on the lower limit of earnings subject to premiums as listed in Articles 72 and 73 and determined by Article 78 of Social Insurance Law No. 506 of 17/7/1964, of disabled insured persons subject to that Law who are employed by private sector employers within the scope of this Article and of disabled insured persons employed in the sheltered workplaces specified in Article 14 of Law No. 5378 of 1/7/2005, and the entire employer's share of the insurance premiums, calculated on the lower limit of earnings subject to premiums, for each disabled person employed by employers who employ disabled persons in excess of the quota or who employ disabled persons although not obliged to do so, shall be borne by the Treasury. In order for the employer's share of the premiums to be borne by the Treasury, the employers must submit to the Social Security Institution the monthly premium and service documents relating to the insured persons they employ pursuant to Law No. 506 within the statutory period, and must have paid the amount corresponding to the insured person's share of the insurance premiums of all insured persons and the amount of the employer's share not borne by the Treasury. Where the premiums to be paid by the employer under this paragraph are paid late, the late payment surcharge arising from the delay in the payment to be made by the Treasury to the Social Security Institution shall be collected from the employer. Premium amounts borne by the Treasury shall not be taken into account as an expense or cost item in the application of income tax and corporate tax. Added sentence: 31/7/2008, Law No. 5797, Art. 10 The incentive regulated in this paragraph shall also apply, on the basis of the assessment bases and rates relating to insured persons within the scope of Law No. 506, excluding public administrations, to the personnel subject to the statutes of the funds within the scope of provisional Article 20 of Law No. 506. The procedures and principles concerning the application of this paragraph shall be jointly determined by the Ministry of Finance, the Ministry of Labour and Social Security and the Undersecretariat of the Treasury.
Amended seventh paragraph: 11/10/2011, Decree-Law No. 665, Art. 28 The fines to be collected pursuant to Article 101 in cases of violation of this Article shall be used for projects such as disabled persons and ex-convicts setting up their own businesses, assistive technologies enabling disabled persons to find jobs, the job placement of disabled persons and ensuring their adaptation to the job and the workplace. Matters relating to the use of the collected fines shall be decided, under the coordination of the Turkish Employment Agency, by a commission composed of one representative each from the General Directorate of Labour and the General Directorate of Occupational Health and Safety of the Ministry of Labour and Social Security, the General Directorate of Services for Persons with Disabilities and the Elderly of the Ministry of Family and Social Policies, the General Directorate of Prisons and Detention Houses of the Ministry of Justice, the confederations representing the largest number of employees and employers, and the confederation representing the largest number of disabled persons. The working procedures and principles of the commission shall be governed by a regulation issued by the Ministry of Labour and Social Security.
In the employment of ex-convicts, the special provisions in the laws relating to services concerning public security are reserved.
Original Turkish text
MADDE 30 · Engelli ve eski hükümlü çalıştırma zorunluluğu
(Değişik : 15/5/2008-5763/2 md.)
İşverenler, elli veya daha fazla işçi çalıştırdıkları özel sektör işyerlerinde yüzde üç engelli, kamu işyerlerinde ise yüzde dört engelli ve yüzde iki eski hükümlü işçiyi veya 21/6/1927 tarihli ve 1111 sayılı Askerlik Kanunu veya 16/6/1927 tarihli ve 1076 sayılı Yedek Subaylar ve Yedek Askeri Memurlar Kanunu kapsamına giren ve askerlik hizmetini yaparken 12/4/1991 tarihli ve 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununun 21 inci maddesinde sayılan terör olaylarının sebep ve tesiri sonucu malul sayılmayacak şekilde yaralananları meslek, beden ve ruhi durumlarına uygun işlerde çalıştırmakla yükümlüdürler. Aynı il sınırları içinde birden fazla işyeri bulunan işverenin bu kapsamda çalıştırmakla yükümlü olduğu işçi sayısı, toplam işçi sayısına göre hesaplanır.
Bu kapsamda çalıştırılacak işçi sayısının tespitinde belirli ve belirsiz süreli iş sözleşmesine göre çalıştırılan işçiler esas alınır. Kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma süreleri dikkate alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür. Oranın hesaplanmasında yarıma kadar kesirler dikkate alınmaz, yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür. İşyerinin işçisi iken engelli hâle gelenlere öncelik tanınır.
İşverenler çalıştırmakla yükümlü oldukları işçileri Türkiye İş Kurumu aracılığı ile sağlarlar. Bu kapsamda çalıştırılacak işçilerin nitelikleri, hangi işlerde çalıştırılabilecekleri, bunların işyerlerinde genel hükümler dışında bağlı olacakları özel çalışma ile mesleğe yöneltilmeleri, mesleki yönden işverence nasıl işe alınacakları, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığının görüşü alınarak Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Yer altı ve su altı işlerinde engelli işçi çalıştırılamaz ve yukarıdaki hükümler uyarınca işyerlerindeki işçi sayısının tespitinde yer altı ve su altı işlerinde çalışanlar hesaba katılmaz.
Bir işyerinden malulen ayrılmak zorunda kalıp da sonradan maluliyeti ortadan kalkan işçiler eski işyerlerinde tekrar işe alınmalarını istedikleri takdirde, işveren bunları eski işleri veya benzeri işlerde boş yer varsa derhal, yoksa boşalacak ilk işe başka isteklilere tercih ederek, o andaki şartlarla işe almak zorundadır. Aranan şartlar bulunduğu halde işveren iş sözleşmesi yapma yükümlülüğünü yerine getirmezse, işe alınma isteğinde bulunan eski işçiye altı aylık ücret tutarında tazminat öder.
Özel sektör işverenlerince bu madde kapsamında çalıştırılan 17/7/1964 tarihli ve 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa tabi engelli sigortalılar ile 1/7/2005 tarihli ve 5378 sayılı Kanunun 14 üncü maddesinde belirtilen korumalı işyerlerinde çalıştırılan engelli sigortalıların, aynı Kanunun 72 nci ve 73 üncü maddelerinde sayılan ve 78 inci maddesiyle belirlenen prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı, kontenjan fazlası engelli çalıştıran, yükümlü olmadıkları halde engelli çalıştıran işverenlerin bu şekilde çalıştırdıkları her bir engelli için prime esas kazanç alt sınırı üzerinden hesaplanan sigorta primine ait işveren hisselerinin tamamı Hazinece karşılanır. İşveren hissesine ait primlerin Hazinece karşılanabilmesi için işverenlerin çalıştırdıkları sigortalılarla ilgili olarak 506 sayılı Kanun uyarınca aylık prim ve hizmet belgelerinin yasal süresi içerisinde Sosyal Güvenlik Kurumuna verilmesi ve sigortalıların tamamına ait sigorta primlerinin sigortalı hissesine isabet eden tutarı ile Hazinece karşılanmayan işveren hissesine ait tutarın ödenmiş olması şarttır. Bu fıkraya göre işveren tarafından ödenmesi gereken primlerin geç ödenmesi halinde, Hazinece Sosyal Güvenlik Kurumuna yapılacak ödemenin gecikmesinden kaynaklanan gecikme zammı, işverenden tahsil edilir. Hazinece karşılanan prim tutarları gelir ve kurumlar vergisi uygulamalarında gider veya maliyet unsuru olarak dikkate alınmaz. (Ek cümle: 31/7/2008-5797/10 md.) Bu fıkrada düzenlenen teşvik, kamu idareleri hariç 506 sayılı Kanun kapsamındaki sigortalılara ilişkin matrah ve oranlar üzerinden olmak üzere, 506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesi kapsamındaki sandıkların statülerine tabi personeli için de uygulanır. Bu fıkranın uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı tarafından müştereken belirlenir.
(Değişik yedinci fıkra: 11/10/2011-KHK-665/28 md.) Bu maddeye aykırılık hallerinde 101 inci madde uyarınca tahsil edilecek cezalar, engellilerin ve eski hükümlülerin kendi işini kurmaları, engellinin iş bulmasını sağlayacak destek teknolojileri, engellinin işe yerleştirilmesi, işe ve işyerine uyumunun sağlanması ve bu gibi projelerde kullanılır. Tahsil edilen cezaların kullanımına ilişkin hususlar, Türkiye İş Kurumunun koordinatörlüğünde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Çalışma Genel Müdürlüğü ile İş Sağlığı ve Güvenliği Genel Müdürlüğü, Aile ve Sosyal Politikalar Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü, Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevkif Evleri Genel Müdürlüğü, en çok işçi ve işvereni temsil eden üst kuruluşların ve en çok engelliyi temsil eden üst kuruluşun birer temsilcisinden oluşan komisyon tarafından karara bağlanır. Komisyonun çalışma usul ve esasları Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarılan yönetmelikle düzenlenir.
Eski hükümlü çalıştırılmasında, kanunlardaki kamu güvenliği ile ilgili hizmetlere ilişkin özel hükümler saklıdır.