فيما يلي تعريف بعض المصطلحات الواردة في هذا القانون.
المخطط التنظيمي الرئيسي: معدَّلة: 29/11/2018، القانون رقم 7153، المادة 10 هو المخطط الذي يُرسَم، وفقًا للمبادئ العامة المتعلقة بالمكان في المخططات الإقليمية إن وُجدت، ووفقًا لمخططات الترتيب البيئي إن وُجدت، على الخرائط الراهنة مع إدراج الوضع المساحي (الكاداسترائي) عليها إن وُجد، ويُعَدّ لبيان أشكال الاستخدام العامة لقطع الأراضي، واتجاهات نمو مناطق الاستيطان وأحجامها، والكثافات السكانية وعتباتها، وأنظمة النقل، وليكون أساسًا لإعداد مخططات التنظيم التطبيقية، ويُشكِّل كُلًّا واحدًا مع أحكامه وتقريره.
مخطط التنظيم التطبيقي: هو المخطط الذي يُرسَم على الخرائط الراهنة المصدَّقة مع إدراج الوضع المساحي عليها إن وُجد، وفقًا لأسس المخطط التنظيمي الرئيسي، ويُبيِّن بالتفصيل كتل البناء في مختلف المناطق، وكثافتها وترتيبها، والطرق، ومراحل التطبيق التي ستكون أساسًا لبرامج التطبيق التنظيمي اللازمة للتنفيذ، وغير ذلك من المعلومات.
منطقة الاستيطان: هي مجموع المناطق المأهولة ومناطق النمو الواقعة داخل حدود المخطط التنظيمي.
الكتلة التنظيمية: هي الكتلة التي تتكوَّن وفقًا للأسس الواردة في المخطط التنظيمي.
تعريف مضاف: 5/12/2024، القانون رقم 7534، المادة 4 نقل حقوق البناء: هو الإجراء الذي يُنقَل بموجبه، بقرار من المخطط التنظيمي، حق البناء المستند إلى معامل البناء الذي تعذَّر منحه إلى قطعة أو قطع أخرى، وذلك في المناطق التي يوجد فيها مخطط تنظيمي تطبيقي بمقياس 1/1000 والتي أُجري فيها تنظيم الأراضي والقطع أو يتعذَّر إجراؤه، في حال تعذُّر منح حق البناء الخاضع للملكية الخاصة على القطعة بسبب وقوع كامل القطعة أو جزء منها ضمن مناطق المرافق العامة والخدمات العامة.
القطعة التنظيمية: هي الشكل الذي تُنظَّم به القطع المساحية الواقعة داخل الكتل التنظيمية وفقًا لأسس قانون التنظيم العمراني والمخطط التنظيمي واللوائح.
الكتلة المساحية: هي الكتلة الموجودة وقت إجراء المسح المساحي.
القطعة المساحية: هي القطعة المسجَّلة ملكيتها والواقعة داخل الكتل المساحية وقت إجراء المسح المساحي.
المبنى (الإنشاء): هو المنشآت الثابتة والمتحركة، في البر والماء، الدائمة أو المؤقتة، الرسمية والخاصة، تحت الأرض وفوقها، بما في ذلك الإضافات إليها وتعديلاتها وترميماتها.
البناء: هو المباني التي يمكن استخدامها بذاتها، والمسقوفة، والتي يمكن للناس دخولها، وتصلح لسكنى الناس أو عملهم أو ترفيههم أو استراحتهم أو تعبُّدهم، أو تصلح لحماية الحيوانات والأشياء.
مضافة: 14/4/2016، القانون رقم 6704، المادة 7 المجرى المائي: هو الممر المائي الذي يُنشأ اصطناعيًّا بقرار من المخطط التنظيمي ويتم عبره النقل بالمركبات البحرية.
الإدارة المعنية: هي البلدية داخل حدود البلديات والمناطق المجاورة لها، والولاية خارجها.
الوزارة: هي وزارة الأشغال العامة والإسكان.
المنطقة المجاورة: هي المناطق التي وُضعت تحت رقابة البلديات ومسؤوليتها من حيث تشريعات التنظيم العمراني.
مخطط الترتيب البيئي: معدَّلة: 29/11/2018، القانون رقم 7153، المادة 10 هو المخطط الذي يُحدِّد المبادئ والمعايير في إطار قرارات استخدام الأراضي العامة التي توجِّه مخططات المقاييس الأدنى المتعلقة بمناطق الاستيطان والنمو والقطاعات، وفقًا لأهداف واستراتيجيات مخططات الاستراتيجية المكانية إن وُجدت، ويُعَدّ على مستوى الإقليم أو الحوض أو الولاية بأكملها، ويُشكِّل كُلًّا واحدًا مع أحكامه وتقريره.
مضافة: 26/4/1989، القانون رقم 3542، المادة 1 الفنيون: هم الأشخاص الذين تخرجوا من مدارس تعادل الثانوية على الأقل تقدِّم تعليمًا مهنيًّا وفنيًّا في مجالات البناء والتمديدات الكهربائية والتمديدات الصحية والتدفئة والآلات والخرائط والمساحة وما يماثلها، أو الحاصلون على الشهادة الثانوية الذين أتموا بنجاح الدورات التي تفتحها الوزارات لمدة سنة دراسية واحدة، والعاملون الحاصلون على شهادة الأستاذية وفقًا لقانون التلمذة المهنية والتعليم المهني رقم 3308.
مضافة: 29/11/2018، القانون رقم 7153، المادة 10 مخطط الاستراتيجية المكانية: هو المخطط الذي يوجِّه التنمية العمرانية والقرارات القطاعية من خلال ربط السياسات الاقتصادية والاجتماعية والسياسات والاستراتيجيات البيئية بالمكان، ويُعَدّ على مستوى البلاد بأكملها وفي الأقاليم التي يُرى ضرورة لذلك، ويُشكِّل كُلًّا واحدًا مع تقريره.
وفضلًا عن ذلك، تُعرَّف التعاريف الأخرى الواردة في هذا القانون في اللائحة التي تُعِدّها الوزارة.
الفصل الثاني
الأسس المتعلقة بالمخططات التنظيمية
مستويات التخطيط المكاني:
النص التركي الأصلي
MADDE 5
Bu Kanunda geçen terimlerden bazıları aşağıda tanımlanmıştır.
Nazım İmar Planı; (Değişik:29/11/2018-7153/10 md.) varsa bölge planlarının mekâna ilişkin genel ilkelerine ve varsa çevre düzeni planlarına uygun olarak halihazır haritalar üzerine, yine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak çizilen ve arazi parçalarının; genel kullanış biçimlerini, yerleşme alanlarının gelişme yön ve büyüklüklerini, nüfus yoğunlukları ve eşiklerini, ulaşım sistemlerini göstermek ve uygulama imar planlarının hazırlanmasına esas olmak üzere düzenlenen, plan hükümleri ve raporuyla beraber bütün olan plandır.
Uygulama İmar Planı; tasdikli halihazır haritalar üzerine varsa kadastral durumu işlenmiş olarak nazım imar planı esaslarına göre çizilen ve çeşitli bölgelerin yapı adalarını, bunların yoğunluk ve düzenini, yolları ve uygulama için gerekli imar uygulama programlarına esas olacak uygulama etaplarını ve diğer bilgileri ayrıntıları ile gösteren plandır.
Yerleşme Alanı; imar planı sınırı içindeki yerleşik ve gelişme alanlarının tümüdür.
İmar Adası; imar planındaki esaslara göre meydana gelen adadır.
(Ek tanım:5/12/2024-7534/4 md.) İmar Hakkı Aktarımı; 1/1000 ölçekli uygulama imar planının bulunduğu, arazi ve arsa düzenlemesi yapılmış ya da yapılması mümkün olmayan alanlarda, parselin tamamının ya da bir kısmının umumi ve kamu hizmet alanlarında kalması sebebiyle parsel üzerinde özel mülkiyete konu yapılaşma hakkının verilememesi durumunda, verilemeyen emsale esas inşaat hakkının başka parsel ya da parsellere imar planı kararı ile taşınması işlemidir.
İmar Parseli; İmar adaları içerisindeki kadastro parsellerinin İmar Kanunu, İmar Planı ve yönetmelik esaslarına göre düzenlenmiş şeklidir.
Kadastro Adası; kadastro yapıldığı zaman var olan adadır.
Kadastro Parseli; kadastro yapıldığı zaman kadastro adaları içinde bulunan mülkiyeti tescilli parseldir.
Yapı; karada ve suda, daimi veya muvakkat, resmi ve hususi yeraltı ve yerüstü inşaatı ile bunların ilave, değişiklik ve tamirlerini içine alan sabit ve müteharrik tesislerdir.
Bina; kendi başına kullanılabilen, üstü örtülü ve insanların içine girebilecekleri ve insanların oturma, çalışma, eğlenme veya dinlenmelerine veya ibadet etmelerine yarıyan, hayvanların ve eşyaların korunmasına yarayan yapılardır.
(Ek: 14/4/2016-6704/7 md.) Su yolu; imar planı kararıyla yapay olarak oluşturulan ve deniz araçlarıyla ulaşımın sağlandığı su geçididir.
İlgili idare; belediye ve mücavir alan sınırları içinde belediye, dışında valiliktir.
Bakanlık; Bayındırlık ve İskan Bakanlığıdır.
Mücavir Alan; imar mevzuatı bakımından belediyelerin kontrol ve mesuliyeti altına verilmiş olan alanlardır.
Çevre düzeni planı; (Değişik:29/11/2018-7153/10 md.) varsa mekânsal strateji planlarının hedef ve stratejilerine uygun olarak yerleşim, gelişme alanları ve sektörlere ilişkin alt ölçek planlarını yönlendiren genel arazi kullanım kararları çerçevesinde ilke ve kriterleri belirleyen, bölge, havza veya il bütününde hazırlanan, plan hükümleri ve raporuyla bir bütün olan plandır.
(Ek : 26/4/1989 - 3542/1 md.) Fen adamları; yapı, elektrik tesisatı, sıhhi tesisat ve ısıtma, makine, harita-kadastro ve benzeri alanlarda mesleki ve teknik öğrenim veren en az lise dengi okullardan mezun olmuş veya lise mezunu olup, bir öğretim yılı süreyle bakanlıkların açmış olduğu kursları başarıyla tamamlamış olanlar ile 3308 sayılı Çıraklık ve Meslek Eğitimi Kanununa göre ustalık belgesine sahip olan elemanlardır.
(Ek:29/11/2018-7153/10 md.) Mekânsal Strateji Planı; ekonomik, sosyal politikalar ve çevre politikaları ile stratejilerini mekânla ilişkilendirerek fiziki gelişmeyi ve sektörel kararları yönlendiren, ülke bütününde ve gerekli görülen bölgelerde hazırlanan, raporu ile bütün olan plandır.
Ayrıca, bu Kanunda adı geçen diğer tanımlar Bakanlıkça hazırlanacak yönetmelikte tarif edilir.
İKİNCİ BÖLÜM
İmar Planları ile İlgili Esaslar
Mekânsal planlama kademeleri: