القانون التركي بالعربيةتركيا
قانون التنظيم العمراني (القانون رقم 3194)

المادة 28

الفصل الأول: الأحكام العامة

معدَّلة: 9/12/2009، القانون رقم 5940، المادة 1

يجب أن يُعهَد بإعداد الخرائط والمخططات والدراسات والمشاريع وملحقاتها المتعلقة بخدمات العمارة والهندسة والتخطيط الداخلة في نطاق هذا القانون وبتنفيذها إلى أصحاب المهن المنصوص عليهم في المادة 38، وفقاً لمجالات تخصصهم، وبحسب فئة المنطقة التي سيجري فيها التنفيذ ومركز الاستيطان والمنشأة وخصائصها ودرجة حجمها. ويكون المعدّون وأصحاب المهن القائمون بالتنفيذ مسؤولين عن إنجاز أعمالهم وفقاً لهذا القانون والتشريعات الأخرى ذات الصلة.

يجب أن يتولى المسؤوليةَ الفنية عن الإشراف، نيابةً عن الجمهور، على أعمال البناء والتمديدات في المنشأة وعلى المواد المستخدمة، كلٌّ على حدة، أصحابُ المهن الحائزون على التخصص الذي تتطلبه الدراسات والمشاريع الملحقة بالرخصة. جملة مضافة: 14/2/2020، القانون رقم 7221، المادة 9 تُعدّ مشاريع المباني ذات الطبيعة الخاصة التي تتطلب أساليب وتقنيات تصميم متقدمة تحت إشراف مهندسين حائزين على التخصص الكافي في إطار اللائحة التي تصدرها الوزارة في هذا المجال. ويتولى المعماريون والمهندسون المسؤولون فنياً، بحسب مجالات تخصصهم، الإشرافَ على تشييد المنشأة مع تمديداتها وموادها وفقاً لهذا القانون والتشريعات الأخرى ذات الصلة ومخطط الإعمار التطبيقي والرخصة والدراسات والمشاريع الملحقة بالرخصة والمعايير والمواصفات الفنية. ويجب على المسؤولين فنياً، المسؤولين تجاه صاحب المنشأة والإدارة، أن يبلغوا الإدارة المعنية كتابةً خلال ستة أيام عمل، وفقاً لمجال تخصصهم، في حال تشغيل حِرفي لا يحمل شهادة تأهيل في المنشأة، أو مواصلة أعمال البناء دون وجود رئيس موقع، أو تشييد المنشأة بما يخالف التشريعات، أو في حال استقالتهم. وإلا فلا يُعفى المسؤولون فنياً من المسؤولية القانونية. وبناءً على الإبلاغ، يُتخذ الإجراء وفقاً للمادة 32 خلال ثلاثة أيام عمل على الأكثر.

في حال استقالة المسؤول الفني أو وفاته، لا يُسمح بمواصلة المنشأة ما لم يتولَّ صاحب مهنة آخر المسؤولية الفنية. وفي حال استقالة المسؤول الفني، تبقى مسؤوليته قائمة عن الأعمال المنجزة قبل تاريخ الاستقالة. ويكون المسؤول الفني المعيَّن حديثاً مسؤولاً أيضاً عن الإشراف على الأعمال المنجزة سابقاً، وعن ضمان تدارك النواقص والأخطاء إن وُجدت، وعن تقديم الإبلاغ. ولا يُسمح بمواصلة البناء ما لم تُتدارك هذه النواقص والأخطاء المكتشفة.

يلتزم المسؤولون فنياً بتشغيل فنيين بالمؤهلات والعدد المناسبين وفقاً للمادة 38 للمساعدة في نشاط الإشراف على المنشآت التي تكون لها الفئة والخصائص والحجم المحددة في اللائحة التي تصدرها الوزارة.

يلتزم المسؤولون فنياً، بحسب مجالات تخصصهم، بتقديم جميع الوثائق التفصيلية المتعلقة بالإشراف على أعمال البناء وتقرير خدمات العمارة والهندسة إلى الإدارة، وبالتوقيع على وثيقة إذن استعمال المبنى. وتُبلِّغ الإدارة المعنية المعلومات المتعلقة بالمنشأة إلى الغرفة المهنية التي ينتسب إليها معدّو الدراسات والمشاريع والمسؤولون فنياً ومقاولو البناء والمعماري أو المهندس رئيس الموقع، لقيدها في سجلات العضوية.

لا يجوز للمسؤولين فنياً أن يمارسوا مقاولة البناء أو رئاسة الموقع أو المقاولة من الباطن أو بيع المواد فيما يتعلق بالمنشأة التي تولّوا المسؤولية عنها. ولا يجوز لصاحب المنشأة أن يتولى المسؤولية الفنية عن منشأته.

يجوز أن تعدّ الإداراتُ الخاصة للولايات أو التنظيمُ الإقليمي للوزارة الدراساتِ والمشاريع المنصوص عليها في المادة 22 والعائدة للمنشآت الداخلة في نطاق المادة 27 ولمنشآت الزراعة وتربية الحيوانات الخاضعة للترخيص التي لا تُعدّ من قبيل المنشآت المتكاملة. ويجوز أن يتولى المسؤوليةَ الفنية عن منشآت الزراعة وتربية الحيوانات هذه المعماريون والمهندسون التابعون للإدارة الخاصة للولاية أو للتنظيم الإقليمي للوزارة.

يلتزم مقاول البناء ورئيس الموقع بتشييد المنشأة مع تمديداتها وموادها وفقاً لهذا القانون والتشريعات الأخرى ذات الصلة ومخطط الإعمار التطبيقي والرخصة والدراسات والمشاريع الملحقة بالرخصة والمعايير والمواصفات الفنية، وبإزالة المخالفة للتشريعات التي تسببا فيها. ولا يجوز لمقاول البناء ورئيس الموقع مواصلة أعمال البناء المتعلقة بالإنشاءات والتمديدات دون إشراف المسؤولين فنياً المعنيين، ولا تشغيل حِرفيين لا يحملون شهادة تأهيل في أعمال الإنشاء والتمديدات. جملة مضافة: 7/5/2026، القانون رقم 7579، المادة 12 يلتزم رئيس الموقع بمسك قيد بالأعمال اليومية المنفذة في الموقع وبالحِرفيين الحاملين لشهادات التأهيل العاملين فيه وفقاً للإجراءات التي تحددها الوزارة.

لا يجوز تولي مقاولة أعمال البناء، بما فيها الإنشاءات والتمديدات، دون الحصول على شهادة تأهيل من الفئة المناسبة من الوزارة أو من إدارة مخوَّلة من الوزارة. ويجوز إصدار شهادات التأهيل بصفة مؤقتة أو بصفة دائمة بعد إجراء التصنيف. وتُمسَك قيود المقاولين الذين يشيّدون منشآت للأشخاص الطبيعيين وللأشخاص الاعتباريين الخاضعين للقانون الخاص لكل منشأة على حدة. وتُرسَل نسخة من هذه القيود إلى الوزارة لتقييمها في إجراءات منح شهادة التأهيل لمقاول البناء المعني. وتتولى الوزارة إجراءات منح شهادات التأهيل للمقاولين مع تقييم هذه القيود أيضاً.

بالنسبة إلى المنشآت التي أعدّ المسؤولون فنياً تقارير العمارة والهندسة المتعلقة بالإشراف عليها، والتي ثبت اكتمالها بمحضر معاينة يحرره صاحب المنشأة والمسؤولون فنياً وموظفو الإدارة المعنية معاً، ولكن تعذّر استكمال إجراءات منح وثيقة إذن استعمال المبنى لها بسبب عدم وفاء مقاول البناء بديون الضرائب وأقساط التأمين الناشئة عن أعمال البناء وبمسؤولياته الأخرى، تمنح الإدارة المعنية وثيقة إذن استعمال المبنى بعد معاينة الوضع، بناءً على طلب صاحب المنشأة الذي ليس هو مقاولها. وتُرسَل نسخة من هذه الوثيقة إلى المؤسسات المعنية، وإلى الغرف المهنية المعنية والوزارة لقيدها في سجلات ذوي الشأن وتقييمها.

إذا لم يتولَّ صاحب المنشأة أياً من مهام إعداد الدراسات والمشاريع أو مقاولة البناء أو رئاسة الموقع لمنشأة لم تنقضِ مدة رخصتها، فإن المسؤولية كاملةً تقع، بحسب الحال، على معدّي الدراسات والمشاريع ومقاول البناء ورئيس الموقع والمسؤولين فنياً المعنيين.

فقرة مضافة: 7/5/2026، القانون رقم 7579، المادة 12 في المنشآت الحائزة على وثيقة الاستعمال، تُجرى فحوص دورية تتعلق بالسلامة من الحرائق بناءً على طلب صاحب المنشأة المقدَّم خلال المدة المحددة. وتُجرى هذه الفحوص بإعداد تقرير السلامة من الحرائق من قِبل جهاز الإطفاء المختص التابع للبلديات، أو، في الحالات التي يراها جهاز الإطفاء ضرورية، من قِبل خبراء السلامة من الحرائق المخوَّلين الذين اجتازوا بنجاح التدريب والامتحان المتعلقين بتدابير الوقاية من الحرائق في المباني وأنظمة إطفاء الحرائق اللذين تقدمهما الوزارة أو المؤسسات والهيئات التي تخوّلها الوزارة. وتتخذ البلديات التدابير اللازمة لإجراء الفحوص اللازمة وإعداد التقارير في نطاق هذه الفقرة.

فقرة مضافة: 7/5/2026، القانون رقم 7579، المادة 12 تُتابَع المنشآت التي عمل فيها المفتشون العاملون في مؤسسات تفتيش البناء والفترات الزمنية التي عملوا فيها عبر نظام إلكتروني تنشئه الوزارة. ولا ترد أسماء هؤلاء الأشخاص وتواقيعهم في رخصة البناء.

مدة الرخصة:

النص التركي الأصلي

MADDE 28

(Değişik: 9/12/2009-5940/1 md.)

Bu Kanun kapsamındaki mimarlık, mühendislik ve planlama hizmetine ilişkin harita, plan, etüt, proje ve eklerinin düzenlenmesi ve bunların yerine getirilmesinin; uygulamada bulunulacak alanın, yerleşme merkezinin ve yapının sınıfına, özelliğine ve büyüklük derecesine göre, uzmanlık alanlarına uygun olarak 38 inci maddede belirtilen meslek mensuplarına yaptırılması mecburidir. Müellifler ve uygulamada bulunan meslek mensupları, işlerini bu Kanuna ve ilgili diğer mevzuata uygun olarak gerçekleştirmekten sorumludur.

Yapıda inşaat ve tesisat işleri ile kullanılan malzemelerin kamu adına denetimine ilişkin fenni mesuliyet, ruhsat eki etüt ve projelerin gerektirdiği uzmanlığı haiz meslek mensupları tarafından ayrı ayrı üstlenilmek zorundadır. (Ek cümle:14/2/2020-7221/9 md.) İleri tasarım yöntemleri ve teknolojileri gerektiren özellik arz eden binaların projeleri, bu alanda Bakanlık tarafından çıkarılan yönetmelik çerçevesinde yeterli uzmanlığı haiz mühendislerin gözetiminde yapılır. Fenni mesul mimar ve mühendisler uzmanlık alanlarına göre; yapının, tesisatı ve malzemeleri ile birlikte, bu Kanuna, ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa edilmesini denetlemekle görevlidir. Yapı sahibine ve idareye karşı sorumlu olan fenni mesuller, uzmanlık alanına uygun olarak yapıda yetki belgesi olmayan usta çalıştırılması veya şantiye şefi bulundurulmaksızın yapım işinin sürdürülmesi veya yapının mevzuata aykırı yapılması veya istifaları halinde, bu durumları altı iş günü içinde ilgili idareye yazılı olarak bildirmek zorundadır. Aksi takdirde, fenni mesuller kanuni mesuliyetten kurtulamaz. Bildirim üzerine, en geç üç iş günü içinde 32 nci maddeye göre işlem yapılır.

Fenni mesulün istifası veya ölümü halinde, başka bir meslek mensubu fenni mesuliyeti üstlenmedikçe yapının devamına izin verilmez. Fenni mesulün istifası halinde, istifa tarihinden önce yapılan işlere dair sorumluluğu devam eder. Yeni atanan fenni mesul, daha önce yapılan işlerin denetlenmesinden ve eksiklik ve hata var ise giderilmesini sağlamaktan ve bildirimde bulunmaktan da sorumludur. Tespit edilen bu eksiklik ve hatalar giderilmedikçe inşaatın devamına izin verilmez.

Fenni mesuller, Bakanlık tarafından çıkarılan yönetmelikte belirlenen sınıf, özellik ve büyüklüğe sahip bulunan yapıların denetimi faaliyetine yardımcı olmak üzere, 38 inci maddeye göre uygun nitelikte ve sayıda fen adamı istihdam etmek mecburiyetindedir.

Fenni mesuller, uzmanlık alanlarına göre yapım işlerinin denetimine ilişkin ayrıntılı bütün belgeler ile mimarlık ve mühendislik hizmetleri raporunu idareye vermek ve yapı kullanma izin belgesini imzalamak mecburiyetindedir. Yapıya ilişkin bilgiler, ilgili idarece, etüt ve proje müelliflerinin, fenni mesullerin, yapı müteahhitlerinin ve şantiye şefi mimar veya mühendisin üyesi bulunduğu meslek odasına, üyelik kayıtlarına işlenmek üzere bildirilir.

Fenni mesuller, mesuliyet üstlendikleri yapı ile alakalı olarak yapı müteahhitliği, şantiye şefliği, taşeronluk ve malzeme satıcılığı yapamaz. Yapı sahibi, yapısının fenni mesuliyetini üstlenemez.

27 nci madde kapsamındaki yapılar ile entegre tesis niteliğinde olmayan ruhsata tabi tarım ve hayvancılık yapılarına ait 22 nci maddede yer alan etüt ve projeler, il özel idarelerince veya Bakanlığın taşra teşkilatınca hazırlanabilir. Bu tarım ve hayvancılık yapılarına dair fenni mesuliyet, il özel idaresinin veya Bakanlığın taşra teşkilatının mimar ve mühendisleri tarafından üstlenilebilir.

Yapı müteahhidi ve şantiye şefi; yapıyı, tesisatı ve malzemeleriyle birlikte bu Kanuna, ilgili diğer mevzuata, uygulama imar planına, ruhsata, ruhsat eki etüt ve projelere, standartlara ve teknik şartnamelere uygun olarak inşa etmek, neden olduğu mevzuata aykırılığı gidermek mecburiyetindedir. Yapı müteahhidi ve şantiye şefi, ilgili fenni mesullerin denetimi olmaksızın inşaat ve tesisatlarına ilişkin yapım işlerini sürdüremez, inşaat ve tesisat işlerinde yetki belgesi olmayan usta çalıştıramaz. (Ek cümle:7/5/2026-7579/12 md.) Şantiye şefi, şantiyede yürütülen günlük işlerin ve çalışan yetki belgeli ustaların kaydını Bakanlıkça belirlenecek usule uygun tutmak zorundadır.

Bakanlıktan veya Bakanlıkça yetkilendirilmiş idareden uygun sınıfta yetki belgesi almaksızın, inşaat ve tesisat dahil yapım işlerinin müteahhitliği üstlenilemez. Yetki belgeleri geçici veya sınıflandırma yapılarak daimi olarak düzenlenebilir. Gerçek kişilere ve özel hukuk tüzel kişilerine yapı inşa eden müteahhitlerin kayıtları, her yapı için ayrı ayrı tutulur. Bu kayıtların birer nüshası, ilgili yapı müteahhidinin yetki belgelendirmesi işlemlerinde değerlendirilmek üzere Bakanlığa gönderilir. Müteahhitlere yetki belgesi verilmesi işlemleri, bu kayıtlar da değerlendirilerek Bakanlıkça yürütülür.

Fenni mesullerce denetime ilişkin mimarlık ve mühendislik raporları hazırlanan, yapı sahibi, fenni mesuller ve ilgili idare elemanlarının birlikte düzenlediği tespit tutanağı ile tamamlandığı belirlenen, ancak, yapı müteahhidinin yapım işlerinden doğan vergi ve sigorta primi borçlarının ve diğer sorumluluklarının gereğinin yerine getirilmemesi sebebiyle yapı kullanma izin belgesi verilmesi işlemleri tamamlanamayan yapılar için, yapının müteahhidi olmayan yapı sahibinin talebi üzerine, ilgili idarece durum tespit edilerek yapı kullanma izin belgesi verilir. Bu belgenin bir örneği, ilgili kurumlara ve ilgililerin kayıtlarına işlenmek ve değerlendirilmek üzere ilgili meslek odalarına ve Bakanlığa gönderilir.

Yapı sahibi, ruhsat süresi dolmamış olan bir yapının etüt ve proje müellifliği, yapı müteahhitliği ve şantiye şefliği görevlerinden herhangi birini üstlenmemiş ise bütün sorumluluk, ilgisine göre etüt ve proje müelliflerine, yapı müteahhidine, şantiye şefine ve ilgili fenni mesullere aittir.

(Ek fıkra:7/5/2026-7579/12 md.) Kullanıma yönelik belgeye sahip yapılarda, yapı sahibinin süresi içinde başvurusu üzerine yangın güvenliğine yönelik periyodik kontroller yapılır. Bu kontroller, belediyelerin ilgili itfaiye teşkilatı veya itfaiyenin gerekli gördüğü durumlarda binalarda yangından korunma önlemleri ve yangın söndürme sistemleri hakkında Bakanlıkça veya Bakanlığın yetkilendirdiği kurum ve kuruluşlarca verilen eğitim ve sınavda başarılı olup yetkilendirilen yangın güvenlik uzmanları tarafından yangın güvenlik raporu düzenlenmek suretiyle gerçekleştirilir. Bu fıkra kapsamında gerekli kontrollerin yapılması ve raporların hazırlanması amacıyla belediyeler gerekli tedbirleri alır.

(Ek fıkra:7/5/2026-7579/12 md.) Yapı denetim kuruluşlarında görev alan denetçilerin hangi yapılarda hangi tarih aralığında görev aldıkları, Bakanlıkça kurulacak elektronik sistem üzerinden takip edilir. Yapı ruhsatında bu kişilerin isim ve imzaları yer almaz.

Ruhsat müddeti:

النص محدَّث حتى 1 أكتوبر 2026 · المصدر الرسمي (بالتركية): mevzuat.gov.tr ↗

ترجمة غير رسمية لأغراض المعلومات فقط. النص التركي المنشور في الجريدة الرسمية هو النسخة الوحيدة المعتمدة. لا تُعد هذه الصفحة استشارة قانونية.